Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
Sankt Antonius in Deutschland L-N
Plaatsen A-B C-G H-K L-N O-R S T-Z Beelden A-C D-L M-R S T-Z Musea Kaart
Lavesum, 2012; Lohne; Loikum; Mantinghausen; Marmecke; Mecklinghausen; Merfeld, 2012, Hochamt; Messingen, 2012; Neuenheerse; Neukirchen-Vluyn; Niederbergheim; Niederdrees; Nordbrock; Nörtershausen; Nottuln, 2012; Nütterden, 2010; Overige plaatsen L-N.
Lavesum (M Cc36) (1 K5) Kirche & Kapelle Antonius Abbas 1467
We bezoeken Lavesum op dinsdag 17 januari 2012, met de bedoeling de viering van "Schwienetüns" hier bij te wonen.
We zijn voor het begin van de hoogmis aanwezig maar op de een of andere manier missen we sfeer; hier zou een mis zijn, met daarna Frühschoppen waarbij een varken verloot zou worden. Dat zou interessant kunnen zijn, maar we verwachten hier, net als in Bückelte, weinig contact te hebben met de aanwezigen. En het is niet wat we eigenlijk als een “echte” viering beschouwen, vergeleken met de uitbundige Vlaamse vieringen bijvoorbeeld, dus vertrekken we voordat de mis begint.
Natuurlijk maak ik nog wel foto’s van het Antoniusbeeld (links) dat vlak bij de ingang staat. Hij heeft een lange T-staf (type: "schuiver") met daaraan twee vaste klokjes in de rechterhand.
Beeld in de Antoniuskerk   De Antoniuskapel
Behalve de Antoniuskerk, die in 1924 is ingewijd, is er in Lavesum een veel oudere Antoniuskapel (rechts boven).
Deze stamt uit 1467. De kapel is leeg en koud, zelfs wat stoffig; op deze Antoniusdag is hier geen aandacht aan besteed. Toch wat vreemd.

Op een console aan de muur van deze kapel is een mooi houten beeld van Antonius, met een lange gestileerde T-staf in de linkerhand en een boek op de rechterhand; zijn varkentje staat half onder zijn mantel tegen zijn linkerbeen.
Zeer interessant is ook de middeleeuwse muurschildering. Antonius staat rechts van Maria met Christuskind. Tussen hen in, op de grond, lijkt een duiveltje te staan. Achter Antonius staat zijn varkentje. In de rechterhand draagt Antonius een flambouw, en in zijn linkerhand een Γ-staf met klokje eraan. Ik heb de foto wat geshopt om de voorstelling duidelijker te maken.
Lohne (M Cc36) (1 L4) Sankt Antonius Kirche 1452
Antonius draagt een capuchon (met knot?). In de rechterhand heeft hij een lange T-staf, met twee klokjes eraan bevestigd. Een gesloten boek op de linkerhand. Zijn varkentje, met lange oren, ligt naast hem. De Heilige Antonius is de patroonheilige van de parochie.
Aan de voet van de toren staat het machtige Antioniusbeeld, dat oorspronkelijke in het timpaan van de oude kerk stond. Daar keek de heilige van 1852 tot 1970 op zijn congregatie neer. In 1982 werd het beeld gerestaureerd en naar zijn huidige plaats gebracht.
Een Antoniuskapelle in Lohne werd voor het eerst vermeld in 1452. Daar keer werd tien keer per jaar een dienst gehouden. In 1835 brandde de kapel samen met vier boerderijen uit.
De Lohner besloten tot een nieuw gebouw, maar nu een kerk, in het centrum van Lohne. In 1852 werd de kerk ingewijd. In 1936 werd de kerk aanzienlijk uitgebreid; alleen de kerk had geen toren.
In de jaren '60 verwachtte men dat ook de uitgebreide kerk binnenkort niet meer voldoende zou zijn. Na veel wikken en wegen werd in 1969 besloten tot sloop van de kerk en een volledige nieuwbouw. Deze werd in 1972 ingehuldigd.
Een paar meter van de kerk staat de klokkentoren. Deze werd in 1976 gebouwd en is 36,25 meter hoog. Er zijn vijf klokken in de toren, die de volgende namen dragen: — Drievuldigheid — Maria — Johannes — Antonius — Jubelklok; met de tonen: D, E, G, A, H.
Loikum (M Bd36) (1 G5) Sankt Antonius Abt Kirche 1541
Antonius heet in de volksmond "Ferkes-Tünn” (linkeroever van de Rijn) of “Puggen-Anton” "(rechteroever van de Rijn). De Kerk in Loikum gewijdis aan "Puggen-Anton".
Pugg betekent net als “Ferkes” ook varken, vgl. het Engelse pig en de Nederlandse big.
Het wapen van Loikum toont Antonius, geflankeerd door twee T's.
Antonius heeft een bisschopsstaf in de rechterhand. In de linkerhand heeft hij een klok en een bundel vlammen. Althans ik denk dat het vlammen zijn, want zo heb dit attribuut nog niet eerder gezien. Ik heb ook geen beelden van Loikum gezien waaraan deze voorstelling ontleend zou kunnen zijn.
De oorsprong van de Antonius Abt kerk, aan de Antoniusstraße, kan aantoonbaar worden getraceerd tot de 16e eeuw.
In een document uit 1541 wordt het bestaan van een kapel in Loikum voor de eerste keer genoemd, maar waarschijnlijk waren er al eerdere kapellen.
Op consoles aan de twee pilaren voor het koor zijn twee grote sculpturen geplaatst, gemaakt van lindehout.
Links wordt Sint Antonius getoond met staf, klok en een varken aan zijn voeten.
Aan de rechterkant houdt St. Joseph het kindje Jezus in zijn armen.
Beide beelden zijn gemaakt door beeldhouwer Stracke uit Bocholt en werden in 1882 in de Loikumer Kerk geplaatst.
Antonius heeft de rechterhand geheven in een zegenend gebaar.
Hij heeft een een lange T-staf, met kort of half dwarssuk met daaraan een klok, in de linkerhand.
De vrij grote kop van zijn varken komt vanuit zijn mantel tevoorschijn.
Twee gebrandschilderde ramen, vervaardigd door de Fa. Wilhelm Derix, die in 1931 in het koor zijn geplaatst, tonen motieven uit het leven van St. Antonius. In het linkervenster is de scène te zien van de jonge Antonius die zijn bezittingen onder de armen verdeelt om Christus na te volgen. In het venster daarnaast wordt de Verzoeking van de kluizenaar Antonius door de duivel (gesymboliseerd door het rode varken) getoond. Oorspronkelijk was er een derde venster aan de rechterkant van de preekstoel met de stervensscène van St. Antonius, omringd door zijn broeders. Dit venster is in WO2 vernietigd envervangen door een ornamentaal raam.
Een zittende, lezende Antonius, voor zijn grot. Hij draagt een puntmuts capuchon.
Een kaarslantaarn schijnt een geel licht zijn kant op; wat hiervan de betekenis is, laat zich raden. Daarachter staat een lange staf met Lotharings kruis, waaraan een klok hangt.
Zijn varkentje ligt naast hem.
De rode duivel heeft inderdaad een zwijnenkop, met slagtanden. Hij lijkt achter een gevlochten omheining te staan.
Een schep en een mand met rode vruchten staan voor het tafeltje van Antonius.
Antoniusbrunnen
Het Antoniusbeeld en de sokkel zijn door de kunstenaar Heinz Holker uit Dingden uit één tonnenzwaar blok Eifel-lava gebeeldhouwd. De fontein werd in 1986 als onderdeel van een parochiefeest aan het kerkplein gebouwd.
Staf en varken zijn nog net te onderscheiden.
De St. Antonius-Schützenbruderschaft bestaat sinds 1763 en is daarmee de oudste vereniging van Loikum. Op de foto zijn ze aan het vendelen.
Verder zijn er nog een Kirchenchor St. Antonius en een Kindergarten St. Antonius.
Er is een bescheiden viering op of rond de 17e januari, in de kerk, en door de Schützenbruderschaft in het gemeenschapshuis.
Mantinghausen (M Eb37) (1 U6) St. Antonius Einsiedler Kirche 1767
Antonius staat met twee gevouwen handen, een lange kruis-staf, met daaraan een klokje, in de armen.
Een blauwe T op de schoudermantel.
Zijn varkentje staat achter hem.
Er was al een kapel sinds 1767. Maar in 1901 was deze te klein geworden en werd besloten een nieuwe kerk te bouwen.
Antonius heeft een correcte haardracht en gevorkte baard. In zijn rechterhand heeft hij een een lange T-staf, met twee klokjes eraan vast. Een gesloten boek op de linkerhand. Zijn zwarte varkentje zit naast hem. Raam: St. Antonius Abbas. Fa. Dr. Heinrich Oidtmann, ± 1900.
Er is een St. Antonius Schützenbruderschaft Mantinghausen – Rebbeke, ook sinds die tijd zo genoemd, die ter gelegenheid van hun 100-jarig bestaan een steen plaatste op het kruispunt van de oude Romeinse weg met Bokerstraße om de grens tussen Mantinghausen en Rebbeke te markeren. Deze steen werd ingewijd ter gelegenheid op de naamdag van de patroonheilige van de Antonius Schützenbruderschaft op 23 januari 2000 ingewijd als "Antonius Steen".
Op een zondag rond 17 januari is er een Patronatsfest, met een mis in de Antoniuskerk en daarna Frühschoppen (brunch) in het gemeenschapshuis.
Marmecke (M Dd42) (1 R15) St. Antonius Einsiedler Kirche 1626

 

In 1626 wordt voor het eerst een Antoniuskapel genoemd. In 1903 werd deze vervangen door de huidige kerk, die op 17 januari 1905 werd ingewijd en meerdere malen gerestaureerd werd.

Er is sinds 1953 een Schützenverein St. Antonius Marmecke e. V. en sinds 1998 een Bogensportverein St. Antonius.

Van een patronaatsfeest rond 17 januari is me niets bekend.

"Fickeltünnes" steunt met de linkerhand op een korte T-staf. Hij heeft een grote hand-klok in de rechterhand. Liggend varkentje, met gevouwen pootje.
Het beeld lijkt erg op dat in Houtaud, Frankrijk.
Bij deze vergelijking valt ook op hoe slecht dit beeld "gerestaureerd" is. Met de grijze verf over gezicht, mantel, handen, voeten en varkentje.
Mecklinghausen (M Dc42) (1 Q14) St. Antonius Einsiedler Kapelle 1589
Antonius met lange staf met Lotharings kruis, en zijn varkentje naast hem, rechts van het altaar.
Al in 1589 werd een kapel in Mecklinghausen in een oorkonde vermeld. Het huidige uiterlijk van de kapel kreeg gestalte door een uitbreiding in 1958; in 1972 werden het altaar en koor vernieuwd.

De kapel wordt nog geregeld gebruikt, en op 17 januari is er een bescheiden viering, met ‘s avonds een mis in de kapel.

De plaatselijke schietvereniging is de Fickeltünnes Schützenverein. De leden van deze vereniging schieten niet op houten vogels, zoals gewoonlijk bij dit soort schietverenigingen, maar op een houten varkentje.
Merfeld (M Cc36) (1 L4) Sankt Antonius Kirche
We bezoeken Merfeld op dinsdag 17 januari 2012. Omdat we zo snel uit Lavesum zijn vertrokken, komen we tot onze verrassing halverwege in een Hoogmis ter ere van Antonius terecht. Verrassend, want op grond van een e-mail van de Pfarrsekretärin dacht ik namelijk dat deze a.s. zondag zou zijn. De kerk is goed gevuld; bij de ‘pax’ geeft niemand ons een hand.
Het Antoniusbeeld in de nis is mooi verlicht, en na de mis maak ik er foto’s van. Hij heeft een eenvoudige T-staf van correcte lengte in de rechterhand; aan de staf een vrij grote klok; in zijn linkerhand heeft hij een open boek; naast zijn rechterbeen staat een klein varkentje, neerwaarts kijkend.

Ook hier is er niet een “echte” viering; slechts een bijeenkomst in het pastoriehuis met een “traditionelle Umtrunk”. We gaan daar niet naar toe.
Vroeger was dat, net als op zoveel andere plaatsen, wel anders. Toen was het een grote dag in het dorpsleven. De boeren werkten niet en voor de gelegenheid werd een varken geslacht.
De viering wordt overigens nog steeds wel “Swine-Tüns-Fest” genoemd.
We troffen dit bordje aan op een omheining van het plantsoen om de kerk;
het is een andere afbeelding van Antonius dan in de kerk.
Messingen (N Da30) (--) St. Antonius Pfarrkirche & Antonius-Haus 1295
We bezoeken Messingen op zondag 15 januari 2012. Het is een koude en mistige dag.
De St.-Antonius-Pfarrkirche is open, maar binnen zijn geen beelden van Antonius.

Er is wel een Antonius-beeld aan de natuurstenen gevel boven de ingang. Er zijn weinig attributen bij het beeld: alleen een gesloten boek en een (te) lange metalen gestileerde T-staf met klokjes aan de T.

Deze T met klokjes is ook in het stadswapen verwerkt.

Verder, in dezelfde straat, staat een modern bronzen Antonius-beeld bij het Antonius-Haus. Hierbij staat wel een los varkentje. Antonius heeft een T-staf, van correcte hoogte in de rechterhand; aan de staf hangt één klokje; met de linkerhand toont hij een boek, dat gesloten lijkt.
Het lijkt sprekend op het beeld in Hau en Kriegsdorf.

Een beetje geschiedenis:
In Messingen was er tot 1806 geen eigen parochie, hoewel er al in 1295 een St. Antonius kapel was. Elf keer per jaar kwam de priester van Thuine naar deze kapel om kerkdiensten te houden. Voor de andere diensten, op zon- en feestdagen, voor de doop, eerste communie, huwelijk en begrafenissen, gingen de mensen van Messingen naar de kerk van Thuine.
In 1806 werd Messingen tot een aparte parochie verheven en werd de Antonius kapel de parochiekerk.

We spreken twee dames aan die voorbij komen. Ze blijken iets met de kerkelijke organisatie te maken te hebben en kunnen ons dus vertellen dat de Antonius-viering in 2012 plaatsvindt op woensdag de 18e januari, met een Hochamt om 18:30, waarna men elkaar treft in het Antonius-Haus.

Neuenheerse (M Cd35) (1 M3) Antoniusquelle & Kluskapelle 1704
De Kluskapelle ligt aan de weg van Neuenheerse naar Bad Driburg in een klein bos. De kapel werd gebouwd in 1704 en is gewijd aan St. Antonius van Padua.
Antonius de Kluizenaar wordt als tweede patroon vereerd.

De Antoniusbron, waarvan Antonius Abbas duidelijk de patroon is, bevindt zich aan de noordkant van Kluskapelle. Het is de belangrijkste bron van de Öse, die een paar honderd meter noordwestelijk vanuit Schwalge, Kettenborn en Bollerborn begint. De zelfs in de zomer lage temperatuur van het water is een indicatie van een diepgewortelde bron.

De Antoniusbron is de bekendste bron van de Öse en wordt soms eenvoudigweg aangeduid als Ösebron.

Een oude legende zegt dat in de Antoniusbron een oude vis leeft, die zich meestal verborgen houdt in de holen van de rots van de bron. Elke honderd jaar komt hij een keer tevoorschijn. Als je de vis ziet, kan je drie wensen doen die vervuld worden.

Ook wordt beweerd dat het bronwater tegen oogziekten kan worden gebruikt.
Antonius draagt een capuchon en heeft een gevorkte baard. In de rechterhand heeft hij een lange metalen T-staf, met gestileerde metalen T, met daaraan een (messing?) klokje. Een gesloten boek in de linkerhand. Zijn borstelig varkentje staat dicht tegen hem aan.
Nadat het beeld door vandalen beschadigd was, heeft men na restauratie een hekwerk aangebracht. Daar hangen nu een paar linten aan, wellicht bedoeld om smeekbedes te ondersteunen.
Neukirchen-Vluyn (M Bd39) St. Antonius-Kirche & Heiligenhäuschen 1356
De St. Antonius Kerk in Neukirchen-Vluyn is een van de recentste katholieke kerkgebouwen in het Ruhrgebied. De oude kerk, die was gebouwd als een tijdelijke kerk was te klein geworden. De nieuwe kerk werd ingehuldigd in 1997.
Een eigentijds beeld van Antonius. Dus wat eigenaardig, zoals bijvoorbeeld zijn kale schedel.
Hij is aan zijn T-staf te herkennen en aan zijn varkentje,
dicht tegen hem aan staand, vanonder de mantel uitpiepend, wat weer wel heel traditioneel is.
Sinds 2002 staat aan de Tersteegenstraße in Neukirchen-Vluyn het St. Antonius Heiligenhäuschen, een veldkapel. Daarvandaan is de ronde toren van de nieuwe St. Antonius kerk te zien.
Nog voordat de nieuwe Antonius kerk werd ingewijd, was het binnen de gemeente duidelijk dat een huisje voor Sint Antonius, de patroonheilige van de zieken, er echt bij hoorde.
Het Antonius Gilde zorgt voor het onderhoud van het Heiligenhäuschen, en voor de eeuwig brandende olielamp, die in het donker reizigers naar Vluyn verwelkomt.
In het interieur is het Antonius-beeld te zien, dat door de Kroatische kunstenaar Ivica Matijevic uit Moers is vervaardigd. Duidelijk zichtbaar zijn de twee plaatselijke kerken in de bovenste band achter Antonius.
Als teken van doorleefde oecumene en een herinnering van de eerste vermelding in een oorkonde van een Antonius Kapel in 1356, die zich op de locatie van de huidige evangelische dorpskerk bevond.
Antonius heeft een lange T-staf in de rechterhand.
In zijn linkerhand heeft hij een tekst-rol.
Zijn varkentje maakt als plat reliëf deel uit van de mantel.
De "bovenste band achter Antonius" lijkt een grote T te vormen.
Niederbergheim (M Dd39) (1 S9) Kapelle St. Antonius und St. Luzia 1735
Twee beelden van Antonius op consoles aan de wand.
Mooie, interessante beelden, maar helaas zijn er geen goede foto's van.
Het kerkelijk leven in Niederbergheim is gedocumenteerd sinds ongeveer 500 jaar. Er is een eerste vermelding van een klein klooster, onder de naam "Kluse" of "Klause", gedateerd op de periode rond 1490 Het was een tak van het Rüthener Augustijneressen klooster. Op de fundamenten van deze oude hermitage werd rond 1735 een nieuwe kerk gebouwd, die werd uitgebreid en gerenoveerd in 1921.
St. Antonius Abbas.
Onbekende kunstenaar c.1921.
Raam in de achterwand.
Antonius met capuchon, lange kruis-staf met klokje eraan in de linkerhand. Een gesloten rood boek op de rechterhand.
  Een vrij jeugdige Antonius, met lange haak-staf met grote klok, lezend in een boek, en varkentje.
Er is een Antoniusviering rond de 17e januari met een mis ‘s avonds in de kapel, en daarna gezamenlijke maaltijd — eten van wild — en gezellig samenzijn.
Niederdrees (M Ca46) (1 I20) Kirche St. Antonius & St. Antonius Heiligenhäuschen 1696
Vermoedelijk was er, zoals het opschrift op een kerkklok laat zien, reeds in 1427 een kapel in Niederdrees. Maar pas vanaf 1696 zijn er documenten die getuigen van een regelmatige viering van religieuze diensten op die plaats.
In 1771 werd een grotere kerk aan de kapel gebouwd en in 1781 werd de kerktoren gebouwd. De oorspronkelijke kapel vormt daarmee het koor en de altaarruimte van de nieuwe kerk. In 1970 kreeg de kerk nieuwe glas-in-lood ramen met abstracte patronen. In 1978 werd ze wit geschilderd en installeerde men een nieuw vervaardigde zonnewijzer.
Er was een volledige renovatie in 1986 en in 1988 kreeg de kerk een tweede klok, die aan de patroonheilige Sint Antonius werd gewijd.
Er is een bescheiden Antoniusviering op of rond de 17e januari, met een mis op de zondagmorgen.
Een nogal jeugdige Antonius met volle haardos en baard. In de rechterhand heeft hij een zeer lange T-staf, met gestileerde gouden T met daaraan een grote klok. Een klein boek in de linkerhand. Antonius is blootsvoets. Zijn varkentje zit naast hem.
Veldkapel aan de Mielerstraße.
Antonius draagt een capuchon. Hij heeft een lange T-staf, met vreemde, waaierachtige T, in de rechterhand. En nog een ander object, een tak of zo. Een gesloten rood boek in de linkerhand. Een Franciscaner koord met drie knopen om het middel. Hij is blootsvoets.
Een vrij groot varken zit naast hem, dicht tegen hem aan.
Nordbrock (M Ca 36) St. Antonius Kapelle 1923
St. Antonius Abbas.
Pitt van Treeck, 1956.
Raam in het schip. Antonius met kaal hoofd en kleine baard. Hij heeft een lange T-staf met klokje in de rechter hand. Zijn varkentje staat voor hem.
De St.-Antonius-Kapelle, waarin 50 gelovigen plaats hebben, is in 1923 gebouwd. De negen kilometer lange wandeling naar de parochiekerk was voor veel Nordbrockers te belastend.
Dus hadden de mensen in de boerenstand een kapelvereniging opgezet en bouwden na goedkeuring van de bisschop van deze kleine kerk, waarop de Nordbrockers vandaag nog steeds trots zijn.
Links tegen de pilaar staat waarschijnlijk een Antoniusbeeld.
Er is een Schützenverein St. Antonius Nordbrock, opgericht in 1921.

Op of rond 17 januari is er een Antoniusviering met een mis op zondagmorgen in de kapel.
Nörtershausen (M Cd50) (3 K6) Kirche St. Antonius Abt & St. Antonius-Kapelle  
Er is weinig informatie te vinden over de kapel en de kerk. Ook is onduidelijk welke beelden zich in de kerk of in de kapel bevinden. Ik vermoed dat de beelden die hier getoond worden zich in de kerk bevinden. Een foto van het interieur van de kapel ben ik nog niet tegengekomen.

De kerk van St. Antonius Abt in Nörtershausen zou in 1967 gebouwd zijn, en zo ziet hij er ook wel uit.

De Antoniuskapelle auf der Horst in Nörtershausen zou in 1901 gebouwd zijn.
Muurschildering van Antonius boven de deur van de kapel.
Lijkt erg op het beeld helemaal rechts.
Een nogal jeugdige Antonius draagt een soort baret. Hij heeft een lange T-staf in de linkerhand. Een gesloten boek in de rechterhand.

Antonius heeft een gevorkte baard. In de rechterhand heeft hij een zeer lange kruis-staf met twee klokjes eraan. Een gesloten boek in de linkerhand. Zijn varkentje zit naast hem.
Er is een uitgebreide Antoniuskermis in het weekend het dichts bij de 17e januari, die georganiseerd wordt door de Fußballclub Nörtershausen-Udenhausen (FCNU).
Op zaterdag, vanaf 15:00 uur, stellen de jonge mannen de Kermisboom op, een gebruik dat sinds 1928 bestaat. Daarna wordt uitgenodigd voor een drankje en de traditionele worst maaltijd in de gemeenschapszaal. Vanaf 21.00 uur is er een "Keulse Avond" met muziek voor jong en oud.

Zondag’s begint om 10.15 uur met een feest hoogmis in de Antoniuskerk. Het verdere programma in het buurthuis biedt: brunch (Frühschoppen), kermisvoedsel, koffie en gebak, dans van een kinderdansgroep, dans en entertainment voor volwassenen, en de grote tombola met Kermisboom verloting.
De maandag begint met een kerkdienst om 09.30 uur voor de levende en overleden leden van de FCNU. De "kermis-maandag-brunch" van 10.15 uur in het restaurant Dorfschänke zal, zoals gebruikelijk, tot in de nachtelijke uren doorgaan.
Er is in Nörtershausen een gebruik met Pasen, dat wellicht niet zozeer aan Antonius gebonden is, maar dat misschien ook op andere plaatsen (rond andere heiligen) plaats vindt. In Kottenborn, ook een Antoniusplaats, bestaat hetzelfde gebruik in ieder geval ook.
Hier is het al lange tijd de traditie dat de kinderen, in de dagen voor Pasen, in de ochtend, middag en avond met hun kleppers door het dorp trekken en met hun geklepper het luiden van de kerkklokken vervangen, die op die dagen stil zijn.
Al om 6.30 uur komen ze op Goede Vrijdag bij de kerk bij elkaar en trekken met kleppers, draailier en zelfgemaakte muzikale lawaai-instrumenten door het dorp. Hetzelfde wordt vervolgens herhaald op de middag en in de avond.

In de ochtend van Stille Zaterdag, trokken 25 klepperaars in lichte sneeuwval door het dorp en wekten de inwoners. Vervolgens ontbeten ze samen in het parochiehuis.
Nottuln (M Cd35) (1 M3) Martinuskirche; St. Antoni–Bruderschaft zu Nottuln 1609
We bezoeken Nottuln op zondag 15 januari 2012. Het grote beeld van Antonius, dat uit de 17e eeuw zou dateren, staat in een plantsoen naast de Martinuskirche. Hij heeft een kruisstaf, met daaraan een klein klokje, in de linkerhand; zijn varkentje staat tegen zijn linkerbeen parmantig te kijken.

Er is een St. Antoni–Bruderschaft, die jaarlijks ter gelegenheid van de Antonius-viering na de “Pestmesse” een ommegang rond de kerk houdt, waarbij een beeldje van Antonius meegedragen wordt (zie hieronder). Daarna is er “Grünkohlessen”.
De Antonius-viering, althans de Pestmesse, vindt plaats op de zondag na de 17e januari.
Over de oprichting van de St. Antoni–Bruderschaft:
Toen in 1609 de pest het dorp Nottuln trof en er tal van mensen gestorven waren, kwamen mannen en vrouwen, die al in de gemeenschap van het oude gilde van St. Anna geleefd hadden, bijeen. Na de ervaring van de verschrikkelijke pestepidemie deden ze de gelofte om in de toekomst de H. Maagd en St. Antonius Abt te eren als beschermheilige en bemiddelaar ten tijde van epidemieën, om elk jaar een feestdag te houden, en om een speciale broederschap op te richten.
In 1626 stemde de bisschop van Münster in met de oprichting van de Antonius Broederschap, die zich in de nood en plagen van de jaren 1623, 1636 en 1666 bewees met wederzijdes hulp en bijstand in nood, ziekte en dood.
Het prachtige beeldje ziet eruit als stammende uit de 15e eeuw; Antonius, met mooi hoofddeksel, een correcte T-staf in de rechterhand en een gesloten boek in de linkerhand, vertrapt een groene demon die zich aan de mantel van Antonius vastgrijpt.
Aan de toren van de St. Martinus kerk in Nottuln, zijn recentelijk vier beelden van de kunstenaar Magnus Kleine-Tebbe uit Braunschweig geplaatst.
Een ervan is Antonius, in een ongewone houding, zittend, met een open boek, geïllustreerd met een gezicht, in twee handen. Zijn varkentje zit onder zijn rechterbeen.
Wat of wie het gezicht moet voorstellen, is me niet bekend.
Nütterden (M Ba36) (1 C5) Pfarrkirche St. Antonius Abbas 1841
We bezochten Nütterden in september 2010, nadat we net de Antoniuskerk in Frasselt bezocht hadden. Verrassend genoeg was ook deze kerk open.
Het zeer fraaie 16e eeuwse beeld van Antonius staat op een console aan een pilaar. Zeer interessant is de weergave van het opkijkende varkentje, en het duiveltje onder de voet van Antonius, oprijzend uit de vlammen.

Nütterden bestaat als Antonius parochie sinds 1841. Wat verdere ontwikkelingen betreft, geldt hier min of meer hetzelfde verhaal als in Frasselt. Recentelijk, sinds 2001, zijn de parochies Nütterden, Frasselt en Mehr samengevoegd als Antonius Abbas parochie.
Het is me niet bekend of er festiviteiten zijn op of rond de dag van Antonius.
Overige Antonius plaatsen L-N

Linzenich

  • Langscheid (M Dc40) (1 Q11)
    St. Antonius Einsiedler Kirche. De Alte Kapelle dateert van 1637; de nieuwe kerk van 1931. Er is een Schützenbund St. Antonius Langscheid/Sorpesee. Op 17 januari is er een bescheiden Antonius-viering.
  • Langweiler (Aldenhove) (M Bb44) (1 D17)
    Stadswapen met de T en klok van Antonius — het insigne van de Antonianen — houdt verband met een St. Antonius Eremit Gasthaus Kapelle uit de 17e eeuw.
  • Leidenborn (M Bb50) (3 A7)
    Sankt Antonius der Einsiedler Kapelle werd in 1789 afgebroken en vervangen door de huidige kerk.
  • Liebshausen
    Kirche Hl. Antonius Eremit.
  • Lindach (M Gb52) (6 --)
    Kirche St. Antonius der Einsiedler.
  • Linzenich
    Antoniuskapelle tegenover landgoed Linzenich, een zogenaamde eigenkerk. Het kleine godshuis werd gebouwd in 1351 en in 1880 gerenoveerd. Het hele jaar door is de kapel leeg en niet toegankelijk voor bezoekers. De twee uitzonderingen zijn het feest van de patroonheilige op 17 januari en de mei devotie.
  • Mambach (Zell) (Z Db71) (4 D17)
    Antoniuskapelle van 1871, in de volksmond hier: "Antoni". Op of rond 17 januari is er een bescheiden Antonius-viering.
  • Mastholte
    De historische Antoniuskapelle, die volgens de overlevering bij de Haustenbach stond, heeft de gelovigen in Mastholte als kerk gediend tot de bouw van de St. Jacobus kerk in 1658. De huidige Antoniuskapel werd gebouwd door de Kapelvereniging en werd uitsluitend gefinancierd met donaties. Op 17 januari 2011 werd de kapel van “Schwienetüns” ingehuldigd.

Langscheid

Langweiler


Mambach


Liebshausen


Mambach

Mastholte


Mohrkirch


Münchehof

 

Niederdollendorf
  • Meisenthal (M Ca49) (3 G5)
    Een Antonius kapel wordt al in 1708 vermeld.
  • Mellau
    Kirche Antonius Eremit.
  • Mörsach (Z Ha59) (--)
  • Kirche St. Antonius Abbas und Ottilie.
  • Münchehof
    Evangel.-luther. Kirchengemeinde St. Antonius.
  • Müs (M Fc47) (2 H21)
    St. Antonius der Einsiedler
  • Niederbardenberg (M Ba44) (1 C17) (Herzogenrath)
    Kirche St. Antonius Abbas. Er was al een kapel in 1734.
    St. Antonius Schützenbruderschaft Niederbardenberg e.V. Er lijkt nog een bescheiden viering te zijn.
  • Niederdollendorf
    St. Antonius Bruderschaft sinds 1650.
  • Niedereyll (Kerken)
    St. Antonius Kapelle en St. Antonius Schützenbruderschaft Niedereyll. Patronatsfeest op 17 januari.
  • Niederkrüchten
    St. Antonius Schützenbruderschaft 1430.
  • Nordrach (Z Dc 65) (4 F8)
    Katholisches Pfarramt St. Antonius Einsiedler

Niederkrüchten

Heeft u informatie over Antonius Abt, of vragen, neem dan contact op met mij: Dolf Hartsuiker