Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
Sankt Antonius in Deutschland O-R
Plaatsen A-B C-G H-K L-N O-R S T-Z Beelden A-C D-L M-R S T-Z Musea Kaart
Obererthal; Oberrarbach; Obringhausen; Oestereiden; Pont, 2010; Rahm, 2010; Rauenthal; Remsede; Reudelsterz; Overige plaatsen O-R.
Obererthal (M Ga50) (6 --) Kirche St. Antonius Einsiedler
De kerk van St. Antonius Kluizenaar is de dorpskerk van Obererthal.
Voorafgaand aan de kerk van vandaag was er waarschijnlijk in de 13e eeuw op dezelfde plaats een eenvoudige kapel.
In 1481 werd een kerk gebouwd waarvan de toren en de muren nog steeds bestaan.
Centraal in het hoogaltaar is het schilderij van Antonius, die wordt geflankeerd door de beelden van Valentin, de patroonheilige van het dorp, en de apostel Bartholomeus.

Helaas zijn er niet meer of betere foto’s.
Op het schilderij is het wat moeilijk te onderscheiden, maar we zien een knielende, biddende Antonius voor een rots-altaar met schedel. Links van hem is een zeer lange kruis-staf met twee klokjes.

Van vieringen is me niets bekend.

Oberrarbach Kapel St. Antonius der Einsiedler 17e eeuw
In de 17e eeuw was er al een kapel, die was gewijd aan Antonius der Einsiedler. Ze werd uitgebreid en gerenoveerd aan het einde van de 19e eeuw.
Vanwege bouwvalligheid werd de kapel in 1951 afgebroken en vervangen door een kapel in neo-barokke stijl. De inhuldiging vond plaats op in 1952.
Links naast de boog lijkt op een console aan de muur een Antonius-beeldje te staan. Er is geen betere foto van.

St. Antonius Abbas.
Heinrich (Enrico) Zappini, 1952
Raam in het schip.
Antonius maakt een zegenend gebaar met zijn rechterhand.
Vóór hem zijn een man in devote houding en een vrouw die een varkentje draagt, als offerande. Een unieke weergave.

Obringhausen Antonius kapelle 1548
 
  Links staat op een console aan de muur het Antonius-beeld.
De Antonius Einsiedler kapel in Obringhausen wordt reeds in 1548 genoemd. De kapel werd in de jaren 1843-1848 grondig vernieuwd. En nog een keer in 1877.
Een nieuw altaar van eikenhout werd in 1898 gemaakt door de beeldhouwer Peter Schneider uit Eslohe. De eikenhouten beelden op het altaar zijn van onbekende oorsprong. Het linker beeld is de Hl. Luzia met palmblad en dolk.
Tijdens de laatste oorlog werd de kapel zwaar beschadigd. De dorpsgemeenschap Obringhausen heeft, op eigen kosten, hun kapel in de jaren 1985-1986 liefdevol gerestaureerd.
De dag van de patroonheilige, "Fickeltünnes", wordt op 17 januari gevierd.
Een wat vreemd beeld van Antonius, met die uitgestrekte rechterarm. In de linkerhand heeft hij een lange kromstaf. Zijn witte varkentje ligt naast hem.
Oestereiden (M Ea38) (1 U8) Antonius Einsiedler Kirche 1472
Er is al voor 1472 een Antoniuskapel in Oestereiden. Deze werd vernield tijdens de Dertigjarige Oorlog en werd in 1655 herbouwd. Tegen het einde van de 19e eeuw was de kapel vervallen en werd afgebroken. In 1898 werd de huidige kerk in gotische stijl op dezelfde plaats gebouwd.
In het koor is Christus Koning in het het centrale raam afgebeeld; in het rechter zij-raam St. Antonius en in het linker Ste. Lucia.
St. Antonius Abbas, um 1900.
Antonius heeft een lange T-staf, met klokje eraan in de rechterhand. De kop van zijn varken komt vanachter hem tevoorschijn.
Het beeld van Antonius boven de hoofdingang. Hij heeft een zeer lange T-staf, met klokje eraan in de rechterhand.
Het wapen van Oestereiden met de T-staf van Antonius. Op 17 januari is er een Antoniusviering.
Pont (M Bb39) (1 E8) Antoniuskirche & Heiligenhaüschen & Winterkirmes
In september 2010 bezochten we Pont twee maal.
De kerk was dicht bij ons eerste bezoek, maar we vonden wel een Heiligenhäuschen van Antonius — die in deze streek de bijnaam draagt van "Schwienetüns"— aan de Venloer Straße.
Leuk beeldje. Antonius steunt met de rechterhand op een korte knoestige haakstaf. Open boek on de rechterhand. Extreem opkijkend varkentje; vlammen aan de linkervoet.
Het elektrische votief-lampje rechts was aan.
We lazen bij de kerk een aankondiging van een zomerkermis op de komende zaterdag, die met een feestelijke mis geopend zou worden. Dus zijn er we er toen heen gegaan.
De zomerkermis op een klein plein met slechts een paar attracties en een drinktent stelde niet veel voor. In januari wordt in het weekend na de dag van Antonius trouwens ook een winterkermis gehouden, maar verdere details daarover weet ik niet.
In de kerk is een prachtig retabel, met Antonius prominent in het midden, achter de altaartafel.

Het reliëf links van Antonius is de Annunciatie; rechts is de geboorte van Christus.

 

Antonius, blootshoofds en met correcte haardracht en baard, heeft een staf met knop in de rechterhand. Een gesloten boek in de linkerhand.
Grappig is wel het varkentje, zwart-wit gevlekt als een koe.
Er is een mooi houten beeld van Antonius. Ik vermoed 16e eeuw.
Correct hoofddeksel; fraaie gestileerde T-staf met klokje; zittend varkentje; vlammen.

Het raam in het koor hebben we gemist, omdat de kerk al aardig vol zat en de mensen zich opmaakten voor de dienst.
Zegel van het gerechtshof van Pont uit 1634.
Achter Antonius is een demonische diergestalte met pijlvormige tong afgebeeld.
Vóór de dienst staan een aantal gilden, waaronder die van de brandweer, de St. Antonius - St. Sebastianus Bruderschaft en het Kirchenchor St. Antonius (met blauw vaandel), voor de kerk opgesteld om bij de aanvang van de dienst naar binnen te marcheren.
Raam in het koor, met HH. Jozef, Antonius Abt, Philippus en Wilhelmus; firma W. Derix; 1872.
Rahm (M Bc39) (1 F9) Antoniuskapel & St. Antonius-Bruderschaft 1492
We bezochten Rahm in september 2010. Voor de garage van een huis tegenover de kapel stond een wat oudere man, en ervan uitgaande dat de kapel wel gesloten zou zijn, informeerden we of hij er meer vanaf wist. Het bleek dat hij de sleutel bezat en ons wel even rond wilde leiden.
Meteen viel mijn blik al op het prachtige beeld van Antonius, die in deze regio Ferkes Tön genoemd wordt. Ook verder was de kapel zeer goed onderhouden, waar de St. Antonius Broederschap van Rahm verantwoordelijk voor is.
De exacte datum van de bouw van de Antoniuskapel in Rahm is niet bekend.
Uit een verzoekschrift van 1804, dat de inwoners van Rahm richtten aan de bisschop van Aken, betreffende het onderhoud van de kapel en de godsdiensten, blijkt dat de bisschop van Roermond al 300 jaar eerder toestemming had gegeven om er diensten te houden.
Zij beweerden toen zelf dat de eerste kapel rond het jaar 1500 werd gebouwd.
Volgens onze gids zou dat in 1492 zijn geweest toen de Antonius Broederschap werd opgericht. Maar het is ook mogelijk dat de Broederschap er eerder was dan de kapel.
Zoals gebruikelijk onderging de kapel de nodige verbouwingen en renovaties. Zo kwam er in 1767, omdat de kapel geheel vervallen was, een nieuw gebouwtje. Na de revolutie werden de kapel en het land eigendom van de parochiekerk van Aldekerk. En in 1968 werd de kapel volledig gerenoveerd.
Apart hoofddeksel; fraaie T-staf; correcte gevorkte baard. Leuk varkentje; mooie vlammen.
Rond en op de 17e januari wordt de dag van Antonius gevierd. Op de 16e is er een mis in de kapel, en de kinderen krijgen daarna een gevlochten brood. Op de 17e is er een gezamenlijk ontbijt en drinken. Op de 18e is het teerdag van de Broederschap. Op de 19e is de afsluiting.
In september is er nog een viering van de Broederschap, het Schuttersfeest, maar omdat Antonius en de kapel daar geen rol in lijken te spelen, laat ik de details hier maar achterweg.
Regelmatig op de laatste vrijdag van de maand is er om 19:30 uur een H. Mis.
Rauenthal (M Dc51) (3 P9) Antoniuskirche 1314
De eerste kapel in Rauenthal dateerde van 1314, maar deze werd waarschijnlijk door brand verwoest. Een latere kapel zou in 1327 gebouwd zijn, gewijd aan St. Antonius Eremiet.
De kapel had waarschijnlijk een plat houten plafond. Uit deze periode dateert de toren van de parochiekerk. Ook deze kapel lijkt vóór 1459 door brand verwoest te zijn.

In het wapen van Rauenthal de T-staf met twee klokjes van Antonius.
De ribben van het gewelf komen bij elkaar in twee sluitstenen, waarvan één het jaartal 1492 toont, en de ander in klaverbladvorm het beeld van St. Antonius met een staf-en-klok en varken.
Er zou in de kerk ook een houten beeld van Antonius Eremiet zijn, met staf-en-klok, boek en varken, maar daar heb ik geen afbeelding van gevonden, helaas.
Het Pfarramt St. Antonius Eremit is in de Antoniusgasse.
Een fraaie T-staf met twee klokjes.
Remsede (M Dd33) (1 R1) Antoniuskirche 9de eeuw
Ter ere van St. Antonius werd in de 9e eeuw in Remsede een kleine kapel gebouwd, waarschijnlijk de eerste christelijke kerk in het gebied. In het midden van de 14e eeuw ontwikkelde Remsede zich tot bedevaartsoord. Na de Reformatie kwam aan de bedevaarten een einde.
De huidige kerk dateert uit de moderne tijd. In 1932 werd de oude kerk aanzienlijk verbouwd en kreeg zijn huidige uiterlijk. In de pastorie zijn er nog steeds delen van de voorganger van de kerk te zien. De klokkentoren werd in 1966 gebouwd.
Op het kerkplein is een paar jaar geleden een fontein met het beeld van St. Antonius geplaatst.
Het beeld toont de woestijnvader Antonius, die met kruis en klok in de hand, de twee raven Hugin en Munin, de constante metgezellen van de hoogste Germaanse god Wodan, het dorp uitstuurt.
Zo herinnert deze voorstelling aan het begin van de christelijke zendingswerk in het heidense land van de Saksen.
Het is een wat vreemde T-staf; en de ketting aan de rechterhand is ook afwijkend.
Overigens is de hele voorstelling — met de raven — nogal ongewoon.
In het hoogaltaar staat een beeld van Antonius, de beschermheilige van de kerk. Het dateert uit het begin van de 16e eeuw en is ontstaan in de werkplaats van de zgn. Osnabrücker Meester.
De foto hierboven geeft de situatie uit 1938 weer; de foto links zal uit ongeveer dezelfde tijd stammen. Als we deze vergelijken met de huidige situatie (hieronder), dan zien we hoe het beeld van Antonius er door "restauratie" op achteruit gegaan is. Het lijkt een totaal ander beeld.

De zittende Antonius draagt een correct hoofddeksel, kap. Hij heeft een zeer bijzondere, gestileerde baard.
Het Antoniusvuur, dat normaliter als vlammen aan de voet wordt weergegeven, is nu een fakkel of toorts in de rechterhand geworden. Hij heeft een boek in de linkerhand.
Aan of onder de voet van Antonius is een draak of duiveltje. Geen varkentje.

Bedevaart naar Remsede
De Remseder "Gefahren" waren zeer karakteristiek. Deze oude pelgrimstochten vonden vier keer per jaar plaats.
In de volksmond heette het: "Riämser gefaor kümp veermol int jaor."
Gelovigen kwamen van heinde en verre op bedevaart naar de hl. Antonius in Remsede om de pest en andere epidemieën af te weren. Zelfs uit Keulen kwamen processies.
Een document uit 1504 toont het belang van Remseder bedevaart tot het einde van de Middeleeuwen. De bisschop van Münster en beheerder van het bisdom Osnabrück, verklaarde, "dat de beeltenis van de Zalige Antonius in Remsede, in ons bisdom Osnabrück, elk jaar in een plechtige processie met de verschuldigde eerbied en onder smeekgebed om rijke genade voor de Kerk, op een weg om de parochies Hilter, Laer, Glandorf en Glane wordt gedragen". Hiervoor gaf de bisschop de deelnemers een aflaat van 40 dagen, die overigens ook gold voor al diegenen die deelnamen aan het onderhoud van de Antoniuskapel.
Als gevolg van van de Reformatie en de Dertigjarige Oorlog, verdwenen de pelgrimstochten naar Antonius geleidelijk aan.
Hoewel een protocol van 1705 vermeldt dat nu vier keer per jaar, namelijk bij het patronaatsfeest (17 januari), op zondag na St. Johannes en St. Jakobus (eind juni en eind juli) en de tweede zondag na St. Michael (medio oktober) in Remsede plechtige diensten werden gehouden, waaraan ook deelnemers uit naburige gemeenschappen deelnamen.
Ook nu wordt het patronaatsfeest nog gevierd. Er is een Hoogmis op 17 januari.
Maar verder lijken er geen feestelijkheden te zijn.
Reudelsterz Antonius veldkapel  
Antonius Kapelle Reudelsterz.
Kürrenberger Straße zwischen den Häusern Hauptstraße Mayener Straße Klosterstraße in der Delle Monrealer Weg Dellegarten.
Overige Antonius plaatsen O-R

Oberlahr
  • Oberbolheim (M Bd45) (1 G18)
    De Antonius kapel is het enig overgebleven gebouw in Oberbolheim, nadat de plaats was afgebroken vanwege een nabij vliegveld. Hij was 33 jaar gesloten, maar sinds 2003 wordt de dag van Antonius er weer gevierd.
  • Oberesch (Z Bc57) (3 D17)
    Antoniuskapel sinds 1831.
  • Oberlahr (M Cd46) (1 M20)
    Kirche St. Antonius Abbas; de huidige kerk is van 1876. Er was al een kerk in de 12e eeuw. Viering van een eendaagse "Antonius-kermis" op de zondag het dichtst bij de 17e januari, met een mis, samen eten, samen drinken, muziek, en een verloting voor een goed doel.
  • Oberschledorn (M Ec41) (1 W12)
    Kirche St. Antonius Einsiedler. Kapel in de 15e eeuw; huidige kerk uit 1664.
    St. Antonius Schützenbruderschaft e.V.
  • Oberselters
    Kirche St. Antonius. Kapels gewijd aan Antonius sinds 1526; huidige kerk sinds 1776.
  • Obersgegen
    Kirche St. Antonius. Zeer kleinschalige viering op 17 januari, een mis 's avonds, samenzijn in huiselijke kring.
  • Oberstenweiler
    Een bronzen plaquette in een rotsblok herinnert aan de St.-Antonius-Kapelle die hier van 1686 tot 1965 stond.
  • Oberzeuzheim (M Dc48) (3 P3)
    Pfarrkirche St. Antonius Eremit.
  • Oberzissen (M Cc48) (1 K22)
    Kirche St. Antonius Abt. In de kelder van de toren van de moderne kerk staat het voormalige laat-barokke hoogaltaar met een schilderij van Antonius: een raaf brengt brood naar de Heilige [eigenlijk een thema van Paulus van Thebe], terwijl op de achtergrond de duivels worden aangegeven, die hem willen “verzoeken”. Zie hieronder .Antonius heeft een lange T-staf met grote gestileerde T in de rechterhand.



Oberschledorn


Oberzissen
Oberstenweiler Oberzissen  

Ossenberg

Ossenberg
In het dorp staat het "Antoniusvarken" bij de fontein op het dorpsplein.

Osterwald
  • Ossenberg
    Bij het Ossenberger kasteel behoort de 13e eeuwse kapel gewijd aan St. Antonius. In 1999 werd de kapel gerestaureerd. Tegenwoordig is de kapel zowel voor katholieken en evangelische christenen een plek voor kerkdiensten, en er vinden bruiloften, concerten of optochten plaats.
  • Osterwald (M Ea41) (1 T13)
    De Antonius der Einsiedler kapel wordt voor het eerst genoemd in 1716. De huidige kapel dateert van 1874. Op de woensdag het dichtst bij 17 januari viert de dorpsgemeenschap het patronaatsfeest van Antonius de Kluizenaar ("Fickeltünnes"), aan wie de kapel gewijd is, met een eredienst. Op de zaterdag ervoor of erna komt men samen voor de traditionele kermis in het gemeenschapshuis Niggus Scheune.
  • Pellingen (Z Bd54) (3 E13)
    Een Sankt Antonius Abt kerk uit 1727; een Antoniusfontein op het dorpsplein, met modern beeld. Een Antoniuskermis in het weekend na 17 januari.

Osterwald

Op het dorpswapen staat Antonius — weliswaar met “verkeerde” tonsuur — met kruisstaf en boek. Naast hem de kapel.

  • Plütscheid (M Bc51) (3 C8)
    Sankt Antonius der Einsiedler kerk uit 1928. De T van Antonius in het stadswapen, en eikels die refereren aan het favoriete voedsel van de Antoniusvarkens. Een modern reliëf van Antonius voor de kerk, gemaakt door Walter Schweigerer, een inwoner van Plütscheid.
  • Rimmels (M Fd46) (2 J21)
    Een St. Antonius de Kluizenaar kapel bestond al in 1656. Deze werd verbouwd in 1711 en 1886. Er was een omvangrijke uitbreiding in 1973. Op of rond 17 januari is het patronaatsfeest.
  • Roderath (M Bd47) (1 G22)
    Kirche St. Antonius. Fenster im Schiff, Jakob Schwarzkopf, 1989.
  • Rönkhausen (M Dc41) (1 Q13)
    St. Antonius der Einsiedler Kerk van 1924, die een eerdere Antoniuskapel (±1800) verving. Fenster im Schiff, Fa. Wilhelm Derix, 1924. St. Antonius-Schützenbruderschaft. Op of rond 17 januari is het patronaatsfeest.
  • Rottach (Z Gc72) (5 B21)
    Kirche St. Antonius Einsiedler uit 1783.
  • Rüdigheim (M Ed50) (3 W7)
    Kirche Antonius der Einsiedler. Een splinter van het Ware Kruis bevindt zich in de kerk, en die is toch wel de hoofdattractie.


Plütscheid

Pellingen

Roderath

Rüdigheim

Rönkhausen

Heeft u informatie over Antonius Abt, of vragen, neem dan contact op met mij: Dolf Hartsuiker