Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
Antonius beelden in Duitse niet-Antonius plaatsen M-R
Plaatsen A-B C-G H-K L-N O-R S T-Z Beelden A-C D-L M-R S T-Z Musea Kaart
Opvallende plaatsen: Obersimonswald. -

Magdeburg
Gotisch altaar in de Bischofskirche St. Sebastian (1510-1520)
Op de luiken van het retabel in gesloten toestand staan Hiëronymus — met kardinaalshoed — en Antonius — met zeer lange T-staf en klokje.

Marling
Pfarrkirche Maria Himmelfahrt; 1901.
Hl. Anton Abt, 16. Jh.
Antonius draagt een soort kap. In de linkerhand heeft hij een lange T-staf, met vreemd dwarsstuk, met daaraan twee zeer grote klokken. Een gesloten boek in de rechterhand. Zijn vreemde varkentje staat voor hem, met één pootje opgeheven.
Barocker Anton-Abt-Altar.
Antonius in aanbidding voor de Maagd Maria met Christuskind.

Milte
Dit 15e eeuwse beeldje is in privé bezit.
In zijn rechterhand heeft Antonius een toorts, nauwelijks nog als zodanig te herkennen, als representant van het Antoniusvuur, maar dan het vuur — licht — dat hij bracht.
Tegen hem aan staat zijn omhoog reikend, rechtop staand varkentje.
  Murau (Steiermark)
St. Matthäus-Kirche.
Schwein des heiligen Antonius des Einsiedlers (1300).
Het varken heeft een band om zijn middel — zoals ook te zien is in de Curia in Rome— en een grote klok om de hals.

Neersen
Wallfahrtskapelle Klein-Jerusalem (St. Mariä Geburt).
Raam in het koor.
Werkstattentwurf, 1916
Neukirch
St Andreas kerk.
Een beeld van Matthias Faller; 1734.
Antonius heeft een correcte haardracht en gevorkte baard. Rood haar, zeldzaam. In de rechterhand geheven heeft hij een T-staf, met gouden, gestileerde T. Met de linkerhand drukt hij een open boek tegen zijn middel. Een Franciscaner koord met knopen om het middel. Zijn opkijkend varkentje staat naast hem, tegen hem aan.

Nienborg
Kath. Kirche St. Peter und Paul
St. Antonius Abbas.
Fa. Wilhelm Derix, 1909
Fenster im Obergaden.
Nieukerk
Pfarrhaus
Bildnisse von St. Dionysius und St. Antonius,
Wappen der Herzogtümer Kleve und Geldern.
Fa. Wilhelm Derix, 1900.
Fenster im Sitzungszimmer.

Oberfinning
Pfarrkirche Hl. Kreuz.
Een prachtig beeld van Lorenz Luidl, 1686.
Een zittende, lezende Antonius, met gouden puntmuts capuchon en gevorkte baard.
Hij heeft een halflange T-staf met twee klokjes eraan hangend in de rechterhand.
Zijn varkentje staat naast hem, min of meer los, met de ogen opkijkend.


Obernburg
In de Annakapel staat een heiligenbeeld, dat vroeger bijzonder vereerd werd. Maar dat was lang geleden — zo lang geleden zelfs dat men niet meer met zekerheid kan zeggen welke heilige het is. De meesten denken dat het een beeld van Antonius Abbas is, anderen geloven dat het de Heilige Rochus is.
Dat laatste lijkt mij onwaarschijnlijk: de gebruikelijke attributen van Rochus ontbreken: geen ontbloot been met zweer, geen hond met brood of kleine meisjesachtige engel.
Weer anderen denken dat het de Heilige Joachim is, de echtgenoot van Sinte Anna, de moeder van Maria.
Maar ook dat lijkt me niet waarschijnlijk. De kenmerkende attributen van Joachim zijn een herdersschep, twee duiven of een lam. Deze ontbreken dus allemaal, en er is een attribuut — het boek — dat helemaal niet een hem typerend attribuut is.
Afgezien dus van het vreemde voorwerp dat hij in zijn rechterhand over zijn schouder gedrapeerd draagt — en dat ik nooit ergens gezien heb of genoemd — lijkt het mij toch het meest waarschijnlijk, gezien zijn rode hoofddeksel en boek, dat het beeld Antonius voorstelt.
Ook lijken bij zijn linkervoet de restanten van een varkentje zichtbaar te zijn; wat vrijwel zeker als zodanig te identificeren is gezien de manier waarop het zo onder de mantel vandaan piept.

Odenthal
St. Pankratius kerk.
In zijn linkerhand heeft Antonius een buiten proporties grote T-staf, met zeer brede T, met twee klokjes eraan hangend.

Oberreifferscheid
Kapelle St. Luzia.
Raam in het koor.
Antonius heeft een kaars in de linkerhand.
De toorts, die elders (in Duitsland) wel gebruikelijk is om het Antoniusvuur weer te geven is dus een kaars geworden.
Ook de klok, zo hangend in de lucht, is ongebruikelijk.
En de lelie is eveneens ongebruikelijk.
Wel weer een normaal varkentje.

Oeventrop
Pfarrkirche Hl. Familie.
Raam.

Obersimonswald
Het Antoniusbeeld in de laat-barokke hoogaltaar, vervaardigd door Wydyz, is nu in de katholieke kerk van St. Joseph in Simonswald. Een zittende Antonius, met correct hoofddeksel, muts, steunt met de rechterhand op een boek op zijn schoot en houdt in zijn linkerhand de T-staf van correcte lengte, met gestileerde gouden T, waaraan twee klokken bevestigd zijn. Vóór hem ligt zijn varken, levensgroot, met gestrekte poten.
Aan zijn rechterkant is een geknielde man, gekleed in de "toenmalige mode van de stedelijke patriciërs in 1500" met gouden munten in zijn rechterhand als offerande. De linkerhand van de patriciër is een gouden vlam, het Antoniusvuur.
Aan zijn linkerkant is een geknielde dame.
Achter de rijke bourgeois zit, nauwelijks zichtbaar, een derde aanbidder van Antonius, een “gewone man".

Het Antoniusaltaar in de St. Cyriac en Perpetua kerk van Freiburg van Franz Xaver Anton Hauser (1712-1772) is geïnspireerd door dit altaar.

Osnabrück
Raadhuis, Vredeszaal. Een kastdeurtje van het Antonius and Elisabeth Ziekenhuis dat de twee beschermheiligen van het ziekenhuis toont in een gewelfde niche, met tussen hen als een attribuut van Antonius een varken. De twee figuren houden een certificaat op met een inscriptie en twee zegels, aan de linkerkant Antonius, rechts Elisabeth met een kerk model.
De inscriptie luidt:
PRIVILEGIA HOSP/ITALIS SANCTI AN/THONII & ELISABET
Osnabrück
Johanniskirche, doopkapel, beeld uit ± 1440.
Antonius heeft een toorts of fakkel in de linkerhand. Open boek op de rechterhand. Hij staat op een demon.

 
Pfronten Kapelle Hl. Kreuz. Antonius draagt een capuchon en heeft een gevorkte baard. Hij heeft een lange knop-staf in de rechterhand. Hij heeft een klok, ‘ondersteboven’, in de linkerhand. Zijn opkijkend varkentje staat dicht tegen hem aan, half onder de mantel. Ramersbach Katholische Pfarrkirche St. Barbara. Antonius heeft een grijze muts op. Hij heeft een iets te lange, breed-dwarsstuk T-staf in de rechterhand. Een gesloten rood boek op de linkerhand. De zwarte snuit van zijn zeer grote varken piept net achter hem, en over de omlijsting links, tevoorschijn.

Ramershoven
Kath. Kirche St. Basilides
St. Antonius Abbas.
Franz Melchior, 1929.
Raam in het schip.
Ramsbeck
Kath. Kirche St. Margaretha
St. Antonius Abbas.
Fa. Freericks, 1936.
Raam in het schip.

Ravensburg
Chorgestühl (1635) der ehem. Klosterkirche Weißenau.
Antonius draagt een capuchon. Hij steunt met de linkerhand op een korte staf, met daaraan een klokje. Hij lijkt te lezen in een boek op de rechterhand. Zijn neerwaarts kijkend varkentje staat voor hem.
Reisbach
Kath. Pfarrkirche St. Michael 1500 - 1550.
Een zittende Antonius met een correct hoofddeksel, kap. Zijn rechterhand rust op een gesloten boek op zijn schoot. Hij heeft een een lange T-staf, met gouden T, met twee klokjes eraan vast, en daaronder een zilveren vaandel hangend, in de linkerhand. Zijn opkijkend varkentje zit naast hem.

Rinkenberg
Pfarrkirche Hl Florian.
Antonius draagt een correct roodbruin hoofddeksel, kap.
Hij lijkt te lezen in een boek op de rechterhand, waaraan ook een vrij grote klok hangt.
Hij steunt met de linkerhand op een korte metalen T-staf met zwierig haak-hamer dwarsstuk.
Zijn zwarte varkentje staat ('zweeft', aan zijn mantel vast) naast hem.

Rostock Marienkirche. Het Rostocker "Pestaltar". Omdat op de linkervleugel van het altaar de patroonheiligen Cosmas en Damian worden weergegeven, wordt ervan uitgegaan dat dit altaarstuk vervaardigd is in opdracht van het gilde van barbiers en chirurgen. Als vertegenwoordiger van de artsen werd Cosmas afgebeeld met een pis-glas, toen het meest belangrijke diagnostische gereedschap. Damian draagt als vertegenwoordiger van de chirurgen een zalfdoos.
In het middelste deel van het drieluik zijn bijna levensgroot de sculpturale figuren van St. Antonius, Rochus en Sebastian, patroonheiligen tegen de pest, de toenmalige gesel van de mensheid.
In de rechtervleugel van het altaar worden de heilige bisschop Hugo van Rouen en Christophorus met het Kind Jezus getoond.
Antonius draagt een correct hoofddeksel, kap; hij heeft een correcte haardracht en gevorkte baard. Hij heeft een ‘zelfbouw’ crucifix in de rechterhand. In de linkerhand heeft hij een bidsnoer met grote kralen en een klok. Zijn varkentje staat naast hem en kijkt naar de demon die onder de voet van Antonius vertrapt wordt. De demon probeert het klokje van het oor van het varken te rukken.

Rothenburg
St. Jakobskirche Zwölfbotenaltar
Het Twaalf Apostelen Altaar, uit het jaar 1466, is vernoemd naar de 12 apostelen die worden getoond op het onderste deel van het altaar rechts en links van Christus.
Het altaar wordt ook wel Herlin-altaar genoemd, naar de schilder van de twee zijpanelen, Friedrich Herlin die scènes uit het leven van Maria en de jonge Jezus verbeelden.
In het midden van het retabel staan de beelden, waarvan de kunstenaar onbekend is, van de volgende heiligen: Elizabeth, Jakobus (de patroonheilige van de kerk, afgebeeld als pelgrim), Maria, Johannes, Leonardus en Antonius de Kluizenaar — met rood hoofddeksel, T-staf in de rechterhand en klokje in de linkerhand.
Het Twaalf Apostelen Altaar is het hoofdaltaar van de St. Jakobskirche.

Rottweil Basilika St. Pelagius.
Antonius draagt een puntmuts capuchon en heeft een gevorkte baard.
Hij steunt met de rechterhand op een korte knoestige haak-staf.
In de linkerhand heeft hij een uniek object: het lijkt op het breed-dwarsstuk van een T-staf met twee klokjes eraan bevestigd.
Antonius vertrapt een demon, die zich half opricht, met open rode muil, en met zijn klauwen aan de mantel van Antonius trekt.

Heeft u informatie over Antonius Abt, of vragen, neem dan contact op met mij: Dolf Hartsuiker