Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
Saint Antoine en France T-Z
Frankrijk A-B C-G H-M N-R St.A S T-Z Wallonië A-G H-O P-Z Corsica Luxemburg/Zwitserland
niet-Antonius plaatsen A-C D-L M-R S-S T-Z Parijs Louvre, musea, galeries Frankrijk musea A-H, I-Z
Theizé; Touët, 2008; Tourves; Tressignaux, 2011; Trois-Épis, 2010; Turriers, 2006; Uffholtz, 2010; Utelle, 2008; Vallabregues; Vallauris, 2008; Vallentigny; Varsberg; Vaucogne; Vaugneray; Vauthiermont, 2010; Villard-Meyer; Villard-Saint-Sauveur; Villars, 2008; Vulaines; Overige plaatsenT-Z.
Theizé (109 F4) Parochiekerk Sint Antonius
Het wapen van Theizé met de T van Antonius en wijnranken
In de parochiekerk van Sint Antonius, gebouwd in 1905, staat een beeld (helaas geen betere foto) uit de 17e eeuw.
Een varkentje zou links uit de mantel tevoorschijn piepen.
Het beeld van Antonius in een van de niches van het “het kruis van kinderen”, zie rechtsonder.
Hij heeft een crucifix in de rechterhand.
Een Franciscaner koord met drie knopen om het middel. Zijn varkentje ligt voor hem.

Of de dag van Antonius er (nog) gevierd wordt, weet ik niet.
Op het dorpsplein staat een goud-stenen kruis: “het kruis van kinderen”.
In kleine niches staan beeldjes van:
* De Maagd.
* Sint Antonius de Kluizenaar, beschermheilige van Theizé.
* Sint Rochus, patroonheilige van de pestleiders.
* Sint Claude, beschermheer van de steenhouwers.
De beeldjes zijn gebeeldhouwd door Claude Bourgeade, van Theizé.
Touët-sur-Var (155 F4) Sint Antonius Kapel
In september 2008 bezochten we Touët op twee verschillende dagen, op zoek naar een Antoniuskapel of Antoniuskerk, die hier volgens informatie via het internet zou moeten zijn.
Bij navraag bleek dat men wel vagelijk van een Antoniuskapel wist, maar de exacte locatie wist men niet.
Wel wist men te vertellen dat er in Touët-boven een interessante kerk is met in de vloer een houten luikje dat open kan, waaronder men in de diepte water kan zien en horen stromen.
Dat bleek inderdaad zo te zijn. Het kerkje met weer verbazend fraai interieur is gebouwd over een grot of rotsspleet waardoor onder de kerk een beekje stroomt.
In Touët-beneden, langs de Route National, is een natuurstenen Saint Martin kapel — met daarin zeer verrassend een schilderij van Antonius en Paulus.
Het is wat primitief geschilderd, maar alles wel zeer correct. Zo heeft Antonius vrijwel alle attributen: lange T-staf met klokje, vuur in de hand, gevorkte baard, een lichtblauwe T op zijn schouder (maar die lijkt later aangebracht te zijn). Zijn varkentje ontbreekt, zoals zo vaak in deze contreien.
Antonius en Paulus zitten in de oase van Paulus, te herkennen aan de palmboom, en ze breken het brood dat de raaf — midden boven — hen gebracht heeft.
Paulus is gekleed in zijn zelf-gevlochten hemd.
Uiteindelijk vonden we in Touët-beneden, als bij toeval, de Route de Saint-Antoine, een zeer smal zijstraatje van de Route National dat richting spoorlijn gaat.
Ergens halverwege dit smalle zijstraatje is een kleine, zeer verwaarloosde kapel die niet anders dan de Antoniuskapel kan zijn.
De kapel is gesloten, en door de tralies en spinnenrag voor de ramen kijkend, zien we dat hij leeg is, op wat losse stenen en gruis na.
Tourves (168 C2) Oratoire Saint-Antoine Ermite
De oratoire bevindt zich aan de Rue Rouguière / Avenue Charles de Gaulle.

Antonius leest in zijn boek.
Zijn varkentje staat dicht tegen hem aan.
Tressignaux (33 F2) Antoniuskapel & pardon 1385
We bezochten Tressignaux in mei 2011. De Mairie was ons zeer behulpzaam.
Over de vroegste geschiedenis van deze kapel is weinig bekend. Zonder twijfel was er een relatie met het nabijgelegen kasteel Quinquis, dat nu verdwenen is.
De plaats wordt voor het eerst genoemd in 1385, in een charter van hertog Jean IV, waarmee een foire voor Sint Antonius werd opgericht en waarin gesteld werd dat op deze plaats een grote menigte mensen was bijeengekomen op de dag van het feest van de gezegende Sint Antonius, dat op 2 september werd gehouden.
Het huidige gebouw heeft vooral vorm gekregen in de de 16e eeuw. Rolland de Groësquer en Jeanne de Locmaria, van het landgoed Tressignaux, leverden daarvoor belangrijke bijdragen. De westelijke gevel en het middenschip dateren uit 1581. De apsis uit 1718.
In het midden van de kerk, tegen de zoldering, hangt een balken constructie met daarop een Kruisiging in polychroom hout, uit het eind van de zestiende eeuw.
Het retabel van het hoofdaltaar is het werk van Nicolas Liffe (beeldhouwer uit Paimpol), en dateert van 1717. Antonius staat links, en Paulus rechts; het glas-in-lood raam in het midden toont Antoniaanse broeders aan het werk.
Helemaal rechts is het beeld van de zittende Antonius, met daarvoor het boek met dankbetuigingen. Helemaal links staat een processievaandel.
Antonius is op het altaar afgebeeld zonder zijn varken, met bisschopsstaf; en ondanks de grijze kleur van zijn haar, ziet hij er nogal jeugdig uit.
Paulus is niet vergezeld van zijn gewone attributen, en heeft zelfs — ongebruikelijk — een boek in zijn hand, maar is aan zijn gezicht duidelijk te herkennen. Heel leuk zoals de raaf met het brood "los" aan komt vliegen, a.h.w. door het raam!
Voor- en zijaanzicht van de zittende Antonius die een open boek met beide handen opheft. Zijn baard is gevorkt.
Zijn grappige varkentje, met slagtanden en klokje om de hals, zit naast hem, dicht tegen de kruk aan.
Het beeld is gepolychromeerd eikenhout; 16e eeuw.
   
Zoals we op dit processievaandel kunnen zien wordt Antonius in het Bretons "Zant Anton" genoemd. "Pedet Evidomp" is Bretons voor 'Bid voor ons'.
De figuur van Antonius bestaat uit losse beschilderde stukjes (zijn tenen hangen er een beetje bij); zijn pij is van echte stof.

Op de andere kant van dit vaandel staat een afbeelding van Zant Suliau, een lokale monnik en kluizenaar, patroonheilige van St. Suliac.
Op het tamelijk eigentijdse gebrandschilderde raam van de Ateliers L'Eglise, Paris, zien we Antoniaanse broeders — te herkennen aan de blauwe T's op hun mantels — bezig met de verzorging van slachtoffers van een epidemie.
Tegenwoordig wordt het jaarlijkse pardon hier op de derde zondag in augustus gevierd. Daar komen nog steeds veel mensen op af. Overigens wordt er ook een speciale mis op 17 januari gehouden. Maar is er dan ook een pardon?
In de kapel troffen we diverse informatie formulieren aan, waaronder ook een lied voor Antonius in het Bretons:
Kantik Sant Anton.
(Ik heb geen vertaling hiervan, maar het geeft een indruk van het Bretons; van links naar rechts te lezen)
Aotrou Sant Anton benniget
Enor bon eus lianz bepred
Da neb o ped reit bo fennad
Hon nerzou holl war an hent vad
Neb a zispri madou ar bed
War zu an nenv skanvoc'h a red
Med an droug ael hag ar bed fall
Zo enebourienn ken gwaz all
Anton a gar meurbed Doue
Hag a greiz kalon e garfe
Gwelet Doue er renk kentan
E garantez tud ar bed man
Breman Sant Anton dibreder
C'houi a ziskuiz gant hon Zalver
Med ni siouaz zo er brezel
Hon zikouret Patron Santel
Graet ma karfomp dreist holl Doue
Hent an dever ar burete
Graet ma karfomp mervel raktal
Kent vit bevan pelloc'h ha fall
O Zant Anton eus ho krad vad
Al loened gwez ur sante mad
Eus ar baradoz teurveet
Diwall an droug hon holl loened
D'al labourer bezet tener
Hen diwallet ar fall amzer
Skuilhet d'ar c'houlz war an darchen
Hag an heol tomm hag ar c'hlizenn
War hon Bro Breiz mignon Doue
Skuilhet bennoz ho trugarez
Graet ma reno bepred n hon zouez
'Lezenn Doue hag ar furnez.
Les Trois-Épis (48 C4) Antonius in de Église Notre-Dame-des-Trois-Épis & viering
We bezochten Les-Trois-Épis in juni 2010. Het is duidelijk een plaatsje dat betere tijden heeft gekend.
Het plaatsje is genoemd naar Notre-Dame-des-Trois-Épis — OLV van de Drie Korenaren — en het was ooit een zeer belangrijke Maria-bedevaartplaats.
Er was ooit een Maria-verschijning, die in een legende wordt verhaald.
Er zijn meerdere versies van, maar het was ongeveer als volgt:
Het begon met een tragische dood. Een man was in de bossen op zoek naar geneeskrachtige planten. Hij rustte uit aan de voet van een majestueuze eik aan de kant van een weg.
Toen hij wilde vertrekken werd hij door een slang gebeten, en stierf.
De volgende dag werd hij gevonden en, zoals gebruikelijk in die tijd, werd er een heiligenbeeld — een piëta — in een houten kistje aan de eik bevestigd, om voorbijgangers uit te nodigen om te bidden voor de overledene.
Een paar dagen later, op 3 mei 1491, om tien uur in de ochtend, reed een smid met de naam Thierry Schoéré uit Orbey op zijn ezel over dit pad, op weg naar de markt in Niedermorschwihr, waar hij een zak tarwe wilde kopen.
Toen hij aankwam bij de eik, steeg hij van zijn ezel, knielde voor het heiligenbeeld en bad voor de zielerust van overledene.
Zijn gebed was nauwelijks beëindigd, toen hij plotseling verblind werd door een felle lichtstraal temidden waarvan een delicate en etherische figuur verscheen: het was de Maagd Maria, gehuld in een lange witte transparante sluiers.
Het bleek dat zij hem een boodschap aan de bewoners van Niedermorschwihr en omgeving wilde laten overbrengen. In haar rechterhand had zij drie korenaren en in de linkerhand een ijspegel.
De korenaren symboliseerden een goede oogst die hun in het vooruitzicht werd gesteld als ze tot inkeer zouden komen en hun leven zouden beteren. De ijspegel in haar linkerhand echter voorspelde weinig goeds.
Nadat Maria weer was verdwenen, vervolgde Thierry zijn weg.
Onderweg begon hij er echter aan te twijfelen of hij hetgeen hij had meegemaakt wel aan de mensen zou vertellen. Ze zouden hem voor gek verklaren. Hij besloot dan ook om het niet te doen. Op de markt aangekomen kocht hij een zak graan. Toen hij de zak echter op het paard wilde tillen kreeg hij deze niet van de grond. Normaal had hij daar geen enkele moeite mee.
Hij vroeg enkele omstanders om hulp. Maar ook zij kregen de zak niet opgetild. Steeds meer mensen bemerkten, dat er iets vreemds aan de hand was. Ze stroomden toe en begonnen hem van duivelse krachten te beschuldigen. Op dat moment drong het tot Thierry door dat hij geen gevolg had gegeven aan hetgeen Maria hem had gevraagd. Hij viel op zijn knieën, vroeg om vergiffenis en vertelde iedereen wat hij in het bos had meegemaakt. De mensen geloofden hem. Hierna kon de zak wel weer worden opgetild en kon Thierry zich weer op pad begeven. De mensen begonnen hun leven te beteren en kregen de voorspelde goede oogsten. Niet lang erna hebben de bewoners van Niedermohrschwihr en Ammerschwirr aan de voet van de oude eik een kapel gebouwd. In de jaren erna is Les-Trois-Épis tot een van de bekendste bedevaartplaatsen van de Elzas uitgegroeid.
Meerdere religieuze orden hebben het heiligdom beheerd:
De Reguliere Kanunniken van Sint Augustinus, 1651-1655
Cisterciënzer Monniken van Parijs, 1655-1660
De Antonianen van Issenheim, 1660-1779
De Kapucijnen, 1779-1791
De Redemptoristen van Bischenberg, 1824-1828
De Missionarissen van het Kostbaar Bloed
En weer de Redemptoristen sinds 1911.
Een sluitsteen uit de tijd van de Antonianen:
een T met de drie korenaren van de Maagd Maria.
De Antonianen van Issenheim
Ons interesseert natuurlijk het meest de Antonianen, die dus 119 jaar de scepter hebben gezwaaid in Les-Trois-Épis.

De keuze viel destijds op de Antonianen omdat het op een gegeven moment het van essentieel belang werd te beschikken over een voldoende aantal priesters die in staat waren om de pelgrims in het Frans en het Duits de biecht af te nemen. Men wendde zich daarom in 1659 tot de Antonianen in lssenheim, dat niet zo ver van Les-Trois-Épis verwijderd is.
In 1660 werd met de Generaal van de Orde een overeenkomst gesloten die in 1661 door de bisschop van Basel werd geratificeerd, en vier Antonianen vestigden zich toen in Les-Trois-Épis.
De meest bekende overste van de Antonianen in Les-Trois-Épis was Pierre Dumont, die de priorij beheerde van 1683 tot 1688. Hij liet ten behoeve de pelgrims Le Livre des Origines, waarin het verhaal van de verschijning van Notre Dame des-Trois-Épis wordt verhaald, in het Duits en Latijn vertalen, evenals Le Livre des Miracles, waarin de miraculeuze genezingen worden beschreven die in Les-Trois-Épis plaats hadden.
Onder zijn leiding kreeg de bedevaart een grote uitstraling, en de toeloop was zodanig dat hij genoodzaakt was aan zijn Generaal-Abt een extra priester te vragen.
Antonius die de zieken geneest.
18e eeuw; in de Chapelle de l'Apparition.
Ook de materiële welvaart was groot en de priorij verwierf talloze gronden en boerderijen in de omgeving.
Maar deze welvaart was van korte duur. De laatste jaren van de 17de eeuw werden gekenmerkt door financiële moeilijkheden en de religieuzen moesten de hulp van hun collega's in Straatsburg inroepen. Maar de situatie verbeterde uiteindelijk. In 1721 verzekerden zeven kanunniken de pastorale bedevaart. In 1731 was hun inkomen groot genoeg om een nieuw klooster te bouwen in de vorm van de Tau, het embleem van hun order.
In 1696 hadden de Antonianen een broederschap opgericht ter ere van Onze-Lieve-Vrouw van Barmhartigheid, die met Pasen wordt gevierd.
Ze brachten ook een grote devotie tot Antonius de Kluizenaar met zich mee en schiepen in Les-Trois-Épis een pelgrimstocht te zijner ere. Paus Pius VI gaf in 1779 zijn goedkeuring aan het verlenen van een volle aflaat aan de gelovigen die naar Les-Trois-Épis gingen op de dag van het feest van Sint Antonius.
Tijdens de Franse Revolutie werd het beeld van Sint Antonius in een huis in het nabijgelegen Ammerschwihr verborgen. Volgens een legende zouden metselaars die in dat huis werkzaam waren de heilige bespot hebben terwijl ze een glas wijn in de hand hadden en toen brak het glas in de hand van degene die het vasthield. Dit is de oorsprong van de traditie om een glas in de kap van capuchon van het Antoniusbeeld te plaatsen
.
[Wij hebben dat glas niet gezien. Maar misschien is dat aan de achterkant van het beeld.]
Het prachtige Antoniusbeeld uit de 18e eeuw in de Chapelle de l'Apparition.
Antonius is blootshoofds en heeft een correcte haardracht en gevorkte baard.
Hij heeft een lange gestileerde T-staf, met metalen T en daaraan een klokje, in de rechterhand. Een open boek op de linkerhand.
Bloemmotieven op op de boord van de mantel.
Een miniatuur varkentje staat dicht tegen hem aan, half onder de mantel.
De viering van Sint Antonius is nog steeds een groot feest in Les-Trois-Épis. Het wordt gevierd op de zondag het dichtst bij 17 januari. Die dag worden volgens een oude traditie aan het einde van de mis aan de pelgrims gezegende broodjes van Sint Antonius uitgedeeld, heerlijke anijskoekjes.
Deze foto is van 19 januari 2009.
Turriers (154 B1) Église Saint Antoine & Oratoire de Pansaies
We bezochten Turriers in juni 2006. Antonius is de beschermheilige van dit dorp, en in het centrum staat dan ook een kerk die aan hem gewijd is. Bij ons bezoek was deze dicht; op de Mairie was men niet erg behulpzaam en leek men aanvankelijk zelfs niet te begrijpen wie “Saint Antoine avec le petit cochon” eigenlijk was.
Toen begon het te dagen en meende men dat er zelfs een viering op 17 januari was. Tja...
We hadden al wel een bord gezien dat naar een “Oratoire de Pansaies” (niet kunnen uitvinden wat dat woord betekent) wees, en toen we dat volgden, over een karrespoor door de velden, kwamen we inderdaad bij het stenen oratoire uit. Het leek erop dat hier ooit een grotere veldkapel had gestaan.

Het huidige oratoire leek wat nieuw; de (kleien?) beeldjes van Antonius en zijn varkentje waren nogal primitief.
Uffholtz (68 C2) Sint Antonius Kapel & Viering
Ieder jaar, op de zaterdag het meest dichtbij de dag van Sint Antonius (17 januari), wordt in de gemeente van Uffholtz een traditionele manifestatie georganiseerd, namelijk "De Beklimming naar Sint Antonius."
Het feest begint met een mis in de Sint Erasmus kerk, die verlevendigd wordt door muziek.
Broodjes worden gezegend en aan de gelovigen uitgedeeld. Na de mis beklimt men de berg door het bos naar de Sint Antonius kapel. Daar vind een korte wake plaats en geniet men van een welverdiende warme wijn. Na nog een paar laatste liederen onder de sterren aangeheven te hebben, daalt iedereen weer af naar het dorp voor het vriendenmaal (agape) met Fleischschnacka. Fleischschnacka schijnt een Elzassische specialiteit te zijn, die bestaat uit gekookt rundvlees dat met deeg wordt omhuld.
De zegening van de broodjes.
Het Antoniusbeeld is geleend van het Maison Saint Michel van de voormalige Antoniaanse preceptorij in Issenheim
In 2005 was deze traditionele viering een groot succes: meer dan 1200 personen kwamen voor de bedevaart naar Uffholtz, de kerk was te klein, de broodjes moesten in kleinere stukjes verdeeld worden dan de gewoonte is en meer dan 700 personen hebben vervolgens aan de beklimming deelgenomen.
Behalve Fleischschnacka, lijken er toch ook nog varkentjes op het menu te staan,
zij het dat deze van marsepein zijn,
de "cochons d'honneur".
De wijngaard die "de Kluis van Sint Antonius" omgaf was beroemd om de kwaliteit van zijn wijnen.
De kapel bevond zich gedurende de Eerste Wereldoorlog op de frontlijn, en werd in 1914 vernietigd. De kapel werd pas in 1958 weer opgebouwd.
Kaarsjes voor het schilderij van Antonius in de kapel en de menigte rond de Antoniuskapel

Een YouTube filmpje uit 2013.
Alpenhoorns in de kerk.
We bezochten de kapel van Uffholtz in juni 2010. Gezien de uitgebreide festiviteiten rond deze kapel hadden we iets groters verwacht dan deze eenvoudige, landelijke, open kapel. Het is moeilijk je voor te stellen dat daar 700 mensen bijeen komen.
De kapel was niet zo makkelijk te vinden. Een smal bospad leidde omhoog vanaf de provinciale weg.
Hij was wel goed onderhouden, maar lijkt weinig bezocht te worden.
Het nogal "primitieve" schilderij van Antonius hangt tegen de achterwand van de kapel.
Hij staat voor een altaar met crucifix en open boek in een woestijnachtige omgeving.
Antonius heeft een zeer lange kruis-staf met klokje eraan in de linkerhand.
Water stroomt uit een bron in de rotsen naast het altaar.
Een vreemd 'attribuut' staat in de hoek voor het beekje: een koperen pot met hengsel.
Aan de linkerwand van dekapel is een modern stenen reliëf.
Antonius heeft een lange gestileerde T-staf, met daaraan twee klokjes, in de linkerhand. In de rechterhand heeft hij een open boek, waarin hij lijkt te lezen.
Een varkenskop met borstelkuif piept vanchter zijn mantel tevoorschijn.
Naast  Antonius staat een lijder aan Antoniusvuur, steunend op een kruk, met vlammende hand naar Antonius geheven.
Het moderne stenen reliëf (rechts boven) in de Antonius-kapel
is ongetwijfeld geïnspireerd door de houtsnede van Hans Wächtlin uit 1517.
Utelle (173 E2) Sint Antonius Kapel 1686
Utelle is vooral bekend als pelgrimageplaats voor de bedevaart naar de Mariakapel op de top van de berg een aantal kilometers voorbij en hoger dan het dorp Utelle, genaamd La Madone d’Utelle.
Wij bezochten Utelle in augustus 2008 met het doel de Antoniuskapel aldaar te vinden. Navraag bij de zeer vriendelijke inwoners van het dorp, leerde dat de kapel ruim een uur lopen daarvandaan was.
We volgden de bordjes van de wandelroute en volgden een eeuwenoud voetpad dat langs diepe ravijnen en steile berghellingen voerde.
Vlak voordat we bij de kapel aankwamen, passeerden we een paar bronnen, voor mens en dier, en uiteindelijk bereikten we uitstekende punt waarop de kapel staat.
En hij was open! Tegen de achterwand is een grote schildering van Antonius Abt, maar er zijn veel beeldjes van Antonius van Padua, en plaquettes te zijner ere, dus zo lijkt de kapel geleidelijk te transformeren tot Antonius van Padua heiligdom.
Chapelle
Saint-Antoine
1686
Volgens een plaquette heeft Hélène Mich uit Utelle zich ingespannen om de kapel te restaureren en om de verering daar — zij het van Antonius van Padua — weer te hervatten.
Antonius steunt met de rechterhand op een korte knoestige T-staf.
Met de linkerhand heeft hij een grote klok in zijn greep.
Op de achtergrond zijn piramides; het is dus in Egypte, in de woestijn.
Een modern beschilderd plastic raam in de kapel, met een vrij vage voorstelling van Antonius en twee Malteser kruisen.
Er staat een tafeltje met boek voor bezoekers, er is een houtkachel en erliggen houtblokken. Je zou er kunnen overnachten, als in een berghut. Er is ook een bakje voor financiële bijdragen, en opmerkelijk is dat er inderdaad geld in ligt! Hier wordt niet gestolen, hier is geen vandalisme.
Er is ook een knopje waarmee de lichtjes rond het kruis gaan branden; er zou dan ook een chant beginnen maar dat blijkt niet meer te werken.
Vlak voor de kapel, iets lager op de helling, is een ringvormig natuurstenen fundament zichtbaar van wat ooit eens een ronde toren geweest moet zijn, die, neem ik aan, in contact stond (vuur of semafoor) met een soortgelijke toren bij Utelle. Ik neem ook aan dat de stenen van deze toren in 1686 zijn gebruikt om de kapel te bouwen.
Vallabrègues (166 A1) Antonius patroon van de mandenmakerij
In de kapel van de parochiekerk van Vallabrègues staat het gerenoveerde beeld van Sint Antonius, verguld met bladgoud.
Tijdens het feest van de mandenmakerij, dat plaats vindt in het tweede weekend van augustus, wordt de heilige in processie meegevoerd.
Met de prijzen die door onze jury uitgereikt worden, zal deze viering duizenden toeristen en een vijftigtal mandenmakers trekken.

Het Antoniusfeest van de mandenvlechters vindt ook plaats in Fayl-Billot, Bussières-les-Belmont, Grenant en Villaines-les-Rochers.

Antonius heeft een gouden capuchon op en gouden mantel en pij aan.
In de linkerhand heeft hij een lange herders-staf.
Zijn gouden varkentje ligt naast hem.

Vallauris (173 D4) Sint Antonius Kapel 16de eeuw
Ingeklemd tussen Cannes en Antibes, ergens in de uiterst dichtbevolkte wijken en bereikbaar via een verwarrend wegennet ligt Vallauris op een heuveltop waar een zeer bochtige en smalle weg naar toe leidt. Snelle autootjes scheuren voorbij en jagen ons op tijdens ons bezoek in augustus 2008. Een hectisch gebeuren. Maar dan zijn we plotseling op de Col Saint-Antoine en even plotseling zien we de Chemin de la Chapelle Saint Antoine en een wegwijzer naar de kapel, maar we zijn te laat om te stoppen en pas een stuk verderop kunnen we eindelijk keren.
De kapel is goed onderhouden, maar helaas gesloten. Ooit moet deze kapel hier in landelijke rust hebben gelegen, maar hij is nu omgeven door ommuurde villa's.

Er zou nog elk jaar op 17 januari een eredienst worden gehouden.
Vallentigny (44 B4) Église paroissiale Saint Antoine
Beeld uit de 16e eeuw. Antonius heeft een korte haak-staf in de rechterhand. Een gesloten boek op de linkerhand.
Motieven op de mantel.
Hoofdaltaar
Schilderij van het hoofdaltaar: "Charité de Saint Antoine"; uit de 19e eeuw.

Op de achtergrond rechts zien we Antonius zijn geld uitdelen aan de armen van zijn dorp, zoals dat in zijn Vita verteld wordt
de "charité" dus.

Op de voorgrond, een zittende, vrij jeugdige Antonius met een blauwe T op zijn schouder; een open boek in de rechterhand.
Een vreemd onidenficeerbaar object, links op de grond.
Varsberg (Boulay) (27 F3) Kruisbeeld met Sint Antonius
Aan de rand van een weg in het bos van Varsberg is een zandstenen kruisbeeld gebouwd dat aan Sint Antonius gewijd is.
Antonius is vergezeld van zijn varken. Hij houdt in zijn rechterhand een stok of Tau, in zijn linkerhand een ongeopend boek, en een rozenkrans hangt aan zijn gordel. Pelgrims die daar komen ontvangen zijn zegen.
Wellicht dat de figuur rechts zo'n pelgrim is, zijn handen in aanbidding geheven?
Een bron, die Guddenborn (goede bron) genoemd wordt, ontspringt aan de voet van dit kruisbeeld. Deze bron, die welbekend is bij de mensen van Varsberg en omgeving, zou bepaalde therapeutische eigenschappen hebben, vooral voor de ogen.
Bewoners van Ham onder Varsberg kwamen hier om flessen met water te vullen om hun varkens mee in te wrijven.
Vaucogne (44 B4) Église paroissiale Saint-Antoine et Saint-Sulpice.

Een beeld van Antonius buiten de kerk, met grote T in reliëf op zijn schouder. Zijn rechterhand steunt op een korte T-staf. Een open boek op de linkerhand.
Antonius staat in de vlammen.
Zijn varkentje, met halsband en klokje, staat voor hem en voor de vlammen.

Het wordt wel “retable avec les Évangélistes” genoemd, maar het lijkt er toch op dat Antonius, met zijn varkentje, er centraal op staat.
Vaugneray (123 F1) Sint Antonius Kerk
De kerk is toegewijd aan Sint Antonius, de kluizenaar, wat verwijst naar de grondvesting van Vaugneray door monniken-kluizenaars in de Val Noir.
De huidige kerk is een voortzetting van een oude romaanse en gotische kerk, en werd in 1865 verbouwd in een neo-Romaanse stijl, met een monumentale torenportiek.
Voor de bouw heeft men gebruik gemaakt van een lokale graniet, “vaugnerite”.

Het is mij niet bekend of er (nog) een Antoniusviering is.
Vauthiermont (68 B3) Sint Antonius Kerk & Viering
We bezochten Vauthiermont in mei 2010. De kerk was dicht maar een buurman had de sleutel en opende hem voor ons en gaf ons nog wat informatie, zoals bijvoorbeeld over de choucroute.

De eerste kapel van Vauthiermont dateerde van 1441 en was gewijd aan Sint Joris. De gemeente had geen religieuze autonomie maar behoorde tot de parochie van het nabijgelegen Saint-Cosme. De inwoners waren schatplichtig aan de pastoor van Saint-Cosme en moesten hun grondgebied verlaten om God te vereren en hun doden te begraven.
In de 17e eeuw werd het dorp volledig verwoest door "protestantse Zweedse hordes" ook wel aangeduid als "bloeddorstige monsters" en bleef ongeveer 60 jaar onbevolkt. In de late 17e eeuw werd het dorp herbouwd en opnieuw bevolkt.

In 1771 werd een nieuwe kerk gebouwd, nu met Sint Antonius als patroon, en werd het dorp een zelfstandige parochie.

Ter gelegenheid van het Feest van Sint Antonius de Kluizenaar, op 17 januari, organiseert de Vereniging van Saint Antoine een middagmaal in het gemeenschapshuis van Vauthiermont, waarvan de opbrengst gaat naar het parochiale ensemble "Marie d'Espérance".
De hoofdmaaltijd bestaat uit choucroute, een lokale specialiteit die vooral bestaat uit allerlei varkensvleesproducten en kool.
Een lezende Antonius met puntmuts capuchon en gevorkte baard. Een rode T op zijn schoudermantel. Er staat een klokje op het rotsblok voor hem, naast de crucifix.
Interessant is het medaillon boven het schilderij: het is Sint Joris die de draak verslaat, de voormalige patroon van de Vauthiermont.
Er is geen Antoniusbeeld in de kerk.
Villard-Meyer (141 D3) Chapelle Saint Antoine 17e eeuw
Villard-Meyer, een klein gehucht bij Saint-Martin-de-Queyrières in de buurt.

We hebben naar deze kapel gezocht in augustus 2008, maar vanwege onduidelijke lokatie-aanduiding niet gevonden.

Het schilderij boven het altaar.
Antonius is aanwezig bij de Kruisiging.
Hij heeft een T op de schoudermantel. Hij steunt met de linkerhand op een korte scheve T-staf, met daaraan een grote klok.
Het schilderij van de Kruisiging dateert uit 1664.

Links op het altaar lijkt een beeldje van Antonius te staan.
Villard-Saint-Sauveur (111 F1) Église paroissiale Saint Antoine
Marmeren beeldje uit de 17e eeuw.
Een grote T op de schoudermantel. Antonius steunt met de linkerhand op een korte dikke haakstaf. Hij staat in de vlammen, waar het varkentje (als kop alleen) uit oprijst.
Behalve deze drie kleinere beeldjes hier getoond, zou er ook nog een groter marmeren beeld van Antonius in de kerk zijn.  
Twee beeldjes uit de 18e eeuw.
Een houten beeld van een nogal dynamische Antonius. Hij heeft een korte staf in de linkerhand. Een Franciscaner koord met drie knopen om het middel. Zijn varkentje ligt dicht tegen hem aan, half onder de mantel.
Een grote T in reliëf op de schoudermantel. Zijn rechterhand rust op een korte staf met 'zwierig' handvat met daaraan een klokje. Hij lijkt te lezen in een boek op de linkerhand.
Geen varkentje.
Links op het altaar, 18e eeuw, staat de reliek-buste (rechts).
Het schilderij toont een biddende Antonius.
Reliek-buste uit de 18e eeuw.
Het zou Antonius kunnen zijn, gezien zijn baard en gelaatsvorm, maar door het ontbreken van andere iconografische attributen en info over de reliek zelf (die, neem ik aan, verdwenen is) is het niet geheel zeker.
Villars-sur-Var (155 F4) Place et Porte Saint Antoine
In augustus 2008 bezochten we Villars-sur-Var, een rustig dorp een paar kilometer de berg op vanaf de Route National. Ooit moet het eens een belangrijke plaats op een doorgaande route zijn geweest en — volgens een bord aan het stadhuis — stond het in de Romeinse tijd bekend als Vilarium Oppidum.
We informeren naar de Porte Saint Antoine, die we spoedig vinden, en die eigenlijk een Place et Porte Saint-Antoine blijkt te zijn.

Op een huis ertegenover — even denken we dat het een kapel is, maar een voorbijganger zegt dat het een woonhuis is — is in de gevel een geëmailleerd aardewerken tegel van St Antoine aangebracht (links).

In Villars is ooit, gesticht in de 13de eeuw, een huis van de Tempeliers geweest — een orde waarin de Antonianen zijn opgegaan, en wellicht is dat een verklaring voor deze Porte Saint Antoine.
In de Johannes de Doper kerk is wel een Autel de Saint Antoine, maar de tekst erbij gaat over Saint Joseph, "patron de la bonne Mort”, die een pestepidemie in 1731 welke 96 doden veroorzaakte, deed ophouden.
Het is eigenlijk wel een situatie waar Antonius als pestheilige een rol had kunnen spelen, maar ik neem aan dat het schilderij dat boven dit altaar hangt, en dat sterk lijkt op soortgelijke schilderijen in deze omstreken van Antonius als genezer, toch Saint Joseph verbeeldt.
Vulaines (63 E2) Église paroissiale Saint Antoine
Het beeld is uit de 17e eeuw.
Antonius staat in de vlammen.
Het beeld is nogal beschadigd en het varkentje is afgebroken, maar het is toch nog wel herkenbaar.
Overige plaatsen T-Z
  • Tendon (67 F2)
    Stadswapen met een T.
  • Thiaucourt Regniéville (26 C4)
    Stadswapen met een T.
  • Thilouze (75 F4)
    L'église Saint-Antoine du désert
  • Toul (46 C3)
    Stadswapen
  • Touvois
    Stadswapen
  • Traînel (63 D1)
    Chapelle Saint Antoine.
  • Le Val (169 D1)
    Foire à la saucisse; confrérie de "Saint Antoine au petit cochon"
  • Valréas (152 B2)
    Chapelle Saint Antoine & Foire de saint Antoine
  • Le Viala, Banassac (149 F2)
    Parochiekerk Saint-Antoine 19e eeuw.
  • Villaines-les-Rochers (75 F4)
    Antoniusviering in het derde weekend van januari door de mandenvlechters
  • Villeneuve-d'Amont (98 B2)
    Église paroissiale Saint Antoine
  • La Villette (140 A1)
    Antoniusviering met broodjes en varkenspootjes
  • Wisches (48 C2)
    Chapelle Saint-Antoine au cimetière
Thiaucourt Toul Touvois

Wisches

Le Val
Traînel

Heeft u informatie over Antonius Abt, of vragen, neem dan contact op met mij: Adolphe Hartsuiker