Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
Antonius in musea en galeries in Parijs
Bibliothèque Nationale de France; Musée d'Orsay; Musée national des Arts et Traditions Populaires; Musée Carnavalet; Musée national du Moyen Âge; Musée Jacquemaert-André; Galerie des Gobelins; Institut Néerlandais; Châteaux de Versailles et de Trianon; Grand Palais; Musée Gustave Moreau; Musée de l'Homme;
Bibliothèque Nationale de France *
Een zittende Antonius met correcte haardracht en gevorkte baard. Blauwe T op de schoudermantel. Knoestige haak-staf in en gebedssnoer met grote kralen. Varken naast hem, met slagtanden.Vlammen aan de voet. Klokje in de toren.
Antonius met correcte haardracht en gevorkte baard. Blauwe T op de schoudermantel. Knoestige haak-staf en gebedssnoer met grote kralen. Vlammen aan de voet. Varken naast hem, met slagtanden. Klokje in de toren.
Heures à l'usage de Paris ou Heures de René d'Anjou. 15e eeuw.   Heures de Frédéric d'Aragon. 16e eeuw.
Antonius heeft een correct blauw hoofdkapje op. Blauwe T op de schoudermantel. Knoestige haak-staf en klokje in de linkerhand, en gebedssnoer met grote kralen in de linker. Een zeer klein varkentje staat los voor hem.
Saint Antoine. Grandes Heures de Rohan. 15e eeuw

Les attaques du démon. Horae ad usum Romanum. 15e eeuw. Saint Antoine. Heures de Louis de Savoie. 15e eeuw. Saint Antoine. Heures à l'usage de Jean de Montauban. 15e eeuw.
Het zijn helaas niet zulke goede kopieën, want de voorstellingen op deze platen zijn toch heel interessant.
(links) Mooie duivels, grappig zittend varkentje met slagtanden, fraaie vlammen.
(midden) Allerlei ongebruikelijke elementen, zoals Antonius die gekroond wordt door twee engelen, duiveltjes die onderdeel uitmaken van de gebeeldhouwde stoel, een vreemde staf. Wel een correcte en mooie rode muts, een grote T op zijn schouder; en misschien een duiveltje links vanonder zijn mantel uitkijkend?
(rechts) Op de voorgrond: Antonius staande in de oplaaiende vlammen, achter hem zijn varkentje, twee gebedsssnoeren met grote kralen, waarvan hij er één lijkt weg te geven aan een geknielde smekeling; drie bebloede lijders aan het Antoniusvuur op krukken, van wie één geamputeerde. Op de achtergrond: het lijk van Antonius (vermoed ik) of zijn 'translatie', op een draagbaar. Een klokje op de kapel. Wie zou de dame in het centrum zijn?

Saint Antoine et le centaur. Secrets d'histoire naturelle. 15e eeuw.
Behalve de centaur die Antonius tegenkomt op zijn tocht naar Paulus, zien we daarachter ook het andere vreemde wezen dat hij ontmoette. En nog een draak!
Antonius draagt een correct hoofddeksel, rood, met knoop-en-gat sluiting.
De T-staf is bekroond met een gestileerde
blauwe T.

 

Saint Antoine et les malades. Heures de la famille d'Ango. 1514.
Vooral het onderste deel van de pagina, onder de tekst, is interessant: het toont de bereiding van de Saint Vinage, een vat wijn met daarin de relieken van Antonius.
La Tentation de Saint Antoine. Florence, ca 1616-1617. Jacques Callot (1592-1635).
De plaat van Callot wordt overheerst een reusachtige Duivel, die een groot aantal duiveltjes uitbraakt, en allerlei andere hellewezens. Antonius is rechts bij de grot in beeld. Een aantal demonen trekken aan hem terwijl hij in afweer zijn kruis heft.
Twee latere versies van deze prent zijn in het MuCEM.

Een aantal scènes met Antonius uit: Richelieu Manuscrits Français 51, Vincentius Bellovacensis, Speculum historiale; vertaling Jean de Vignay. 15e eeuw.
(Linksboven)Antonius, op de voorgrond, geeft zijn bezittingen aan een arme, een kreupele en een pelgrim. Op de achtergrond links is een zeer raadselachtige voorstelling: het lijkt alsof Antonius bloedend word afgevoerd door een vos, een koe, een stier en een leeuw, terwijl een eenhoorn en zijn varken dat willen verhinderen. Op de achtergrond rechts lijkt Antonius ten hemel te varen.
(Rechtsboven) Op de voorgrond, rechts, spreekt Antonius met de centaur — hier half paard half aap! — terwijl hij op weg is naar Paulus, links, door een nogal groene woestijn. Op de achtergrond, links, zitten Antonius en Paulus te twisten over de verdeling van het brood dat door de raaf gebracht is.
(Links) Op de voorgrond knielt Antonius bij de dode Paulus in zijn gevlochten mantel, terwijl achter hen de leeuwen al bezig zijn het graf voor Paulus te graven, en de ziel van Paulus — naakt op zijn onderbroek na! — in de lucht door twee engelen ten hemel wordt gevoerd.

 
“Heures de Louis de Laval; Bourges ou Tours” Jean Colombe (1430/35-1493?). Josias et le peuple agenouillés devant lautel du Temple (en bas), saint Antoine (à gauche) “Heures de Louis de Laval; Bourges ou Tours”
Jean Colombe (1430/35-1493?).
Tentation de Saint Antoine

F.L.D. Ciartres. Gravure. Tentation de Saint Antoine.
Een knielende, biddende Antonius, met twee gevouwen handen. Hij heeft een T op de schoudermantel. Zijn varkentje ligt naast hem, nogal demonisch van uitdrukking.

Cèlestin Nanteuil 1813-1873 Ets.
Tentation de Saint Antoine. (après Brune)
Dürer 1515. Ets.
Tentation de Saint Antoine.
Musée d'Orsay
 
La Tentation de saint Antoine. Eugène Isabey (ca.1869).
Antonius wordt bijgestaan door een aantal engelen, onder wie één met vlammend zwaard, anders zou hij misschien wel bezwijken aan de verleiding van de wellustige vrouwen en goud en heerlijkheden.
 
  Paul Cézanne. Verzoeking van St. Antonius. (ca. 1875).
Antonius wordt belaagd door een rode duivel met gedraaide hoorns, een zak geld (op de voorgrond) en een verleidelijke vrouw. Maar wat zouden de kleine kinderen (putti?) te betekenen hebben?
Musée national des Arts et Traditions Populaires
Oraison à saint Antoine.Tussen 1810 en 1814. Graveur: Pierre François Godard.
Drukkerij Hurez Jean-François-Joseph (1803-1817); Cambrai.
Drukkerij Basset; 18e eeuw. Parijs.
Deze afbeeldingen van Antonius vertonen heel wat overeenkomsten. Zo is er de puntige capuchon, de manier waarop hij leest en de 'horizontale' varkentjes. Op de plaat rechts zien we een klokje aan het varken en een klokje hangend buiten aan de kapel. Op de plaat in het midden hangt een vreemd rood voorwerp aan zijn arm.
Musée de Cluny - Musée national du Moyen Âge
 
Gebrandschilderd glas, uit de Rhin-inférieur, 15e eeuw. Wat een prachtig raam! Antonius, blootshoofds en met veel haar enenigszins gevorkte baard. Hij draagt een lange T-staf, met gestileerde blauwe T, met twee klokjes eraan hangend, in de linkerhand. Een gesloten boek op de rechterhand. Zijn varken, met klokje aan een oor, staat achter hem.
Pelgrimsinsigne van lood, van de pelgrimage naar Saint-Antoine-l'Abbaye, uit 1400-1450.

Triptyque 1500-1510.
Centraal paneel; Vierge à l’enfant entourée d’anges et de saints.
De heilige rechts isvermoedelijk Antonius, met gevorkte baard en gesloten boek. Maar die hostie?
Musée Carnavalet
Antonius, de patroonheilige van wevers, is afgebeeld op het offerblok van de broederschap van de meester-wevers van Parijs, 17e eeuw.
Glas-in-lood raam. Voorheen in de Saint-Séverin kerk in Parijs.
Een zittende Antonius met een grote T op de schoudermantel. In / aan de rechterhand heeft hij een bidsnoer met grote kralen. Hij steunt met de linkerhand op een korte haak-staf. Een open boek, met de tekst, in feite druppelvormen, naar de toeschouwer, op zijn schoot. Zijn glimlachende opkijkende varkentje, met klokje om de hals, ligt gekronkeld naast hem.
Musée Jacquemaert-André
Heures de Boucicaut; Maître de Boucicaut; 15e eeuw.
Saint Antoine Abbé.
In een beschutte tuin, staat Antonius in de vlammen. Zijn rechterhand is met twee vingers geheven in een zegenend gebaar. Hij steunt met de linkerhand op een korte T-staf.
Wat de ronde vignetten achter hem beduiden is niet te onderscheiden.
Galerie des Gobelins
Tentation de Saint Antoine.
Antonius met korte staf, versmolten a.h.w. met een non, is centraal beneden de hooiwagen te ontwaren.
De gobelin is duidelijk beïnvloed door Jeroen Bosch.
Institut Néerlandais
Hendrick met de Bles
La tentation de Saint Antoine
Châteaux de Versailles et de Trianon   Lokatie onbekend
La Tentation de Saint Antoine. 1910. Adolphe Léon Willette (1857-1926). Het werd geëxposeerd op de Salon de la Société Nationale des Beaux-Arts van 1911, maar de huidige plaats is onbekend. Het schilderij hoeft niet in Parijs gebleven te zijn, maar ik wil het toch graag laten zien, omdat het zo grappig is. Zoals Antonius met rode konen zich achter de bijbel verschanst, maar toch omhoog kijkt naar de blote dames; het varkentje dat over zijn schoot ligt en wiens buik wellustig gekieteld wordt door een spugend duiveltje.
Saint Antoine ermite en méditation. Jacques André Portail (1695-1759). Châteaux de Versailles et de Trianon. Op het schilderij (links) zien we een mooie T-staf. Het varkentje met klokje om de hals zit onder de tafel.
Grand Palais
Ensevelissement de Saint Antoine
Begrafenis van de Heilige Antonius
1921
Emile-Marie Beaume
(1886-1966).
Een uitgemergelde Antonius wordt afgelegd door twee engelen.
Vaag op de achtergrond rechts staan twee leeuwen, die eigenlijk bij de legend van Paulus van Thebe horen.
Musée Gustave Moreau
Gustave Moreau, ca. 1890. La tentation de Saint Antoine.
Links van het midden is nog net een menselijke gestalte in capuchon te onderscheiden.
Musée de l'Homme
Schilderij uit de Abba Antonios kerk van Amhara, Ethiopië.

Heeft u informatie over Antonius Abt, of vragen, neem dan contact op met mij: Adolphe Hartsuiker