Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
Antonius in Musea in Noord-Amerika
USA Bethesda; Boston; Cambridge; Chicago; Cincinnati; Cleveland; Denver; Fort Worth; Houston; Indianapolis; Kansas City; Los Angeles; New Haven; New York City; Norfolk; Oberlin; Philadelphia; Pittsburgh; Raleigh; San Diego; San Francisco; Washington;
Canada Ottawa;


USA
Bethesda U.S.National Library of Medicine  
Deze houtsnede van Hans Wechtlin (c. 1517) zal zich ongetwijfeld in meerdere musea bevinden, maar in ieder geval dus ook hier.
De afbeelding wordt omschreven als "Antonius met een leproos", maar deze "leproos" is natuurlijk een lijder aan het Antoniusvuur die zijn vlammende hand ophoudt naar Antonius, genezing zoekend bij Antonius.
Vaak wordt verondersteld dat het vuur op de afbeeldingen van Antonius in eerste instantie gerelateerd zou zijn aan het Antoniusvuur, de ziekte veroorzaakt door egotisme, maar eigenlijk is op weinig afbeeldingen die connectie te zien.
Een andere brandende hand zien we op een houtsnede van Sebald Beham. [Meer over de Vuurziekte, en het Vuur van Antonius.]

Antonius heeft een correcte haardracht en gevorkte baard. Hij heeft een T op de schoudermantel. Hij heeft een lange gestileerde T-staf, met gestileerde T, met twee klokjes eraan hangend, in de linkerhand. Hij lijkt te lezen in een boek op de rechterhand. Zijn varkentje, met klokje aan een oor, staat achter hem, enigszins neerwaarts kijkend.
Boston Museum of Fine Arts  
Jan Rombouts, Heilige Antonius en een donor, 1525-1530.
Antonius heeft een correcte haardracht. Hij heeft een bisschopsstaf in de linkerhand. Hij draagt een klok aan de ringvinger van de rechterhand. Zijn varken, met slagtand, staat achter hem, met één poot opgeheven, wat bars, neerwaarts kijkend.
Cambridge Busch-Reisinger Museum  
Lindenhouten sculptuur van Tilman Riemenschneider; ca. 1510.
Prachtig beeld. Antonius draagt een fraai hoofddeksel. Hij heeft een gevorkte baard.
Beide handen, en diverse attributen, ontbreken.
Chicago Art Institute of Chicago  
Triptiek van de Kruisiging, met de heiligen Antonius, Jacobus, George en Christoffel. Onbekende artiest. Ca. 1400-1425.
Een knielende Antonius, in aanbidding. Hij draagt een soort kalotje op het hoofd. Hij steunt met beide handen op een korte staf. Een rood gesloten boek op de rechterknie.
Zijn opkijkend varkentje met klokje om de hals, zit los naast hem.
De twee vrouwen achter hem, zouden dat duivelse verlokkingen zijn?
Giovanni Battista Tiepolo.
De Verzoeking van Sint Antonius Abt. 1730-1734.
Een zittende, lezende Antonius, wordt belaagd door wellustige vrouwen en duivelse figuren.

Ivan Albright. De Verzoeking van Sint Antonius. 1944-45.
Het van angst vertrokken gezicht van Antonius is nog net te ontwaren op de buik van de blauwe rechter vrouwenfiguur, maar verder lijkt hij verzonken in een zee van "wellustige" turbulentie.

Cincinnati Cincinnati Art Museum  
 
Spaanse sculptuur; Gotische periode.
Mooie uitdrukking. Antonius draagt een fraai hoofddeksel. De linkerhand en staf (waarschijnlijk) zijn verdwenen. Een open boek, met leesbare tekst, op de rechterhand.
Zijn varkentje ligt voor hem, extreem opkijkend. Waarschijnlijk had hij vroeger een klokje om de hals.
Cleveland The Cleveland Museum of Art  
 
Deze panelen van Sint Antonius Abt (links) en Saint Michael (rechts), geschilderd door Filippi Lippi (1456), flankeerden oorspronkelijk een centrale paneel van de Aanbidding van het Kind, dat nu verloren is. Het ensemble was een diplomatiek geschenk van Giovanni di Cosimo de 'Medici aan Alfonso V van Aragon (Alfonso I, koning van Napels). De heiligen zijn Alfonso's patroonheiligen. Antonius heeft een gaffel-staf in de linkerhand. Maria en Christuskind, met de heiligen Antonius Abt, Severino en Sebastiaan. Lorenzo da Sanseverino; c. 1490-1496.
Antonius heeft een T-staf in de linkerhand.
Paulus de Heremiet. Mattia Preti; ca. 1660.
Hoewel geen Antonius, laat ik het prachtige schilderij van Paulus — tenslotte een belangrijke figuur in het Leven van Antonius — hier toch maar zien.
Paulus heeft een verheerlijkte uitdrukking. Hij is gehuld in zijn zelf-geweven rieten mantel. In zijn rechterhand heeft hij een gaffel-staf; in zijn linkerhand het brood.
Denver Denver Art Museum  

Carlo Crivelli; "Vier heiligen"; 1480.
De heiligen zijn: Antonius Abt, Christoforus, Sebastianus, Thomas van Aquino.

Antonius heeft een gevorkte baard. Hij steunt met de linkerhand op een korte knoestige haak-staf met (bewerkte) knop. Hij heeft een grote klok, opgeheven, in de rechterhand.
De snuit van zijn varken piept net achter de omlijsting links tevoorschijn.

Fort Worth Kimbell Art Museum  
Michelangelo; "De Kwelling van Sint Antonius"; 1487-88.
Deze jeugdige creatie van Michelangelo is een aangepaste kopie van een Duitse prent (o.a. in het Metropolitan Museum in New York (hieronder).
De gravure van Martin Schongauer, "St. Antonius gekweld door Demonen" (c. 1470-75), was in grote oplage in Europa, en ook in Florence, aanwezig toen Michelangelo in 1488 begon aan zijn leertijd als kunstenaar. Het was in deze tijd dat hij het schilderij produceerde. Hij zou toen 12 of 13 zijn geweest. Het was pas later dat hij zijn aandacht op de beeldhouwkunst richtte.
Houston Houston Museum of Fine Arts  
Fra Angelico; St Anthony Abbot Shunning the Mass of Gold, 1430s.
Het schilderij illustreert § 12 uit de Vita van Antonius:
Toen hij verder ging, zag hij niet slechts een schijnbeeld van goud, maar echt goud op de weg liggen. Ofwel de vijand liet hem dit zien, ofwel een hogere Macht beproefde de atleet en wilde zo aan de duivel laten zien dat hij niet taalde naar echt geld. Dit heeft hijzelf nooit verteld en wij weten er ook niet meer van dan dat het goud was wat hij zag. Antonius was verbaasd over de hoeveelheid, maar hij liep er zo snel langs alsof hij over vuur liep, en hij draaide zich niet meer om maar haastte zich verder met zo'n gezwinde spoed dat de plek verborgen bleef.
Indianapolis Indianapolis Museum of Art  
Navolger van Hieronymus Bosch;
De verzoeking van de heilige Antonius.
Tussen 1575 en 1600.
Kansas City Nelson-Atkins Museum  
Toegeschreven aan Jan Wellens de Cock. De verzoeking van de heilige Antonius.  Ca. 1522-25.
Het is een klein schilderij (28,6 x 38,9 cm), maar prachtig gedetaileerd.
Een rijk geklede, wulpse vrouw met blote borsten, maar als duivelin te herkennen aan haar klauw-voet, biedt een gouden reukvat aan.
Antonius maakt een afwerend gebaar met de rechterhand. Hij draagt een puntmuts capuchon en heeft een gevorkte baard. Een open boek in de linkerhand.
Zijn grote teen staat los van de overige tenen, zoals het geval is bij mensen die hun hele leven blootsvoets lopen; eigenlijk nogal 'boers'. Zijn korte haak-staf ligt naast hem op de drempel van de eigenaardig-ronde stadspoort.
Daarachter zien we een tafel-altaar met crucifix; en links in de achtergrond daalt een man de trappen van een kerkje af.

De Verzoeking van de H. Antonius
(Navolger van) Jheronimus Bosch, ca. 1520.
38,4 x 24,3 cm.

Het is niet echt een Verzoeking, zelfs geen Bezoeking.
Een knielende Antonius vult een kruik.
Hij heeft een blauwe T op de mantel.
In de linkerhand heeft hij en korte, dunne haak-staf.

Met dank aan Rob Bergmans.
Los Angeles J. Paul Getty Museum Los Angeles County Museum of Art
J. Paul Getty Museum
Onderste deel van een altaarstuk, getiteld Veelluik met de Kroning van de Maagd en Heiligen, van Cenni di Francesco di Ser Cenni, uit ± 1390. Antonius, met correcte haardracht en gevorkte baard, wordt geslagen en gefolterd door demonen.
St. Antonius Abt. Taddeo Crivelli (1469).
Antonius zit in zijn berg, maar wel met varkentje. De kleur van het varken (zwart) is opvallend, evenals die band die hij om zijn lichaam heeft.
"Verzoeking van Antonius" (of beter, "Bezoeking"),
van Lelio Orsi; 1570. Een zittende, lezende Antonius, met puntmuts capuchon. In de schaduwen achter hem zijn duivelse figuren. Maar hij wordt beschermd door het kruis en zijn grijze varken. Zijn haak-staf rust tegen zijn zitplaats. Een bidsnoer met grote kralen en Maltezer kruis hangt over zijn linkerbeen.
De prent van Boetius Bolswert, Vlaams, (1580 - 1633), is duidelijk geïnspireerd door het schilderij (of v.v.?).
Het schilderij is in het museum; een locatie van de gravure ken ik niet, maar die zal ongetwijfeld op een flink aantal plaatsen aanwezig zijn.

Landschap met Verzoeking van Antonius; Roelandt Savery Vlaming; 1576 – 1639.
Op het zeer donkere schilderij is Antonius nauwelijks te ontwaren, maar hij zit in de linkerhoek, in zijn hut.
Hij heeft een correcte haardracht en gevorkte baard, en zit te lezen, een crucifix in zijn rechterarm geklemd.
Een groot borstelig varken ligt voor hem.
Achter de hut, in een boom, hangt een vrij grote klok.
Hij is omgeven door allerlei duivelse figuren, waaronder ook een wulpse vrouw.
Het Noord-Europese langdschap is verder vredig: een waterval, wat bokken en berggeiten, en vogels tegen de grijze wolken.

Klik op de afbeeldingen voor fraaie vergrotingen.

Zie ook de illuminaties in de collectie van het museum op de pagina van Antonius in Middeleeuwse Handschriften

Los Angeles County Museum of Art
Jan Mandyn (Holland, 1500 - 1559) Sint Christophorus en het Christus Kind; circa 1550.
Antonius kijkt toe vanuit de boom links, met een lantaarn in de hand. De aanwezigheid van Antonius is plausibel want hij was een van Mandyn's favoriete subjecten.

Bernardino Passari; Gravure; 1582.
"Sint Antonius vind de heremiet Sint Paulus dood in de armen van engelen."
Paulus heeft een crucifix in de linkerhand; een bidsnoer met grote kralen in de rechterhand. Op de grond voor hem ligt een rieten mand, die hij zelf gevlochten heeft.
Antonius met fraaie baard kijkt naar een engel die naar achter wijst, waar de twee leeuwen al bezig zijn met het graven van Paulus' graf.
Antonius heeft een T op de schoudermantel. Hij klemt een gaffel-staf tussen de armen; zijn handen zijn gevouwen.
Het speelt zich af in de grot van Paulus, met een palmboom om de woestijn te vertegenwoordigen.

Lithografie van Henry Thiriet, Frankrijk, ca. 1898.
Dayton Cycles “Tentation suprême”.
Een wulpse dame probeert Antonius met een fraai rijwiel te verleiden. Hij zit geknield voor een rotsblok altaar met ruwe crucifix en open boek — een heel klassiek beeld.
De tekst in het boek: "tentation, tentation...."
New Haven Yale University Art Gallery  
 
Master of the Osservanza / Sassetta. Siena; ca. 1435.
"Verzoeking van Sint Antonius door de duivel vermomd als vrouw".
Antonius heeft een gevorkte baard. Hij heeft een halflange knoestige T-staf (bijna gaffel-staf) in de rechterhand. Een bidsnoer met grote kralen en kruis hangt aan zijn ceintuur.
Als duivelin is de vrouw te herkennen aan haar vleermuis-vleugels.
Her rode gebouwtje links (het lijkt op een wachthuisje) zal wel de hermitage van Antonius zijn.
Sano di Pietro, Siena, 1405–1481.
"Sint Antonius Abt gekweld door Demonen"; ca. 1435.
Antonius heeft een gevorkte baard. Zijn halflange knoestige T-staf (bijna gaffel-staf) ligt voor hem op de grond. Zijn opgeheven linkerhand verbergt heel handig het geslacht van de vrouwelijke duivel. Op de achtergrond een kapel of kerk, nogal Italiaans van architectuur.

De schilderijen hierboven lijken qua stijl, beeltenis en schilderkunst wel erg veel op elkaar.
De Master of the Osservanza lijkt mij toch dezelfde persoon te zijn als Sano di Pietro of Sassetta.
Zie voor meer uit deze serie Scènes uit het Leven van Antonius door de Master of the Osservanza / Sano di Pietro / Sassetta: The Metropolitan Museum of Art, New York, en The National Gallery of Art in Washington (hieronder).

New York City Metropolitan Museum of Art New York Public Library Museum of Modern Art
Metropolitan Museum of Art
De objecten zijn in min of meer chronologische volgorde gerangschikt.
Saint Anthony Abbot (with Saint John the Baptist). Martino di Bartommeo di Baggio (Siena); 1389- 1434/35.
Antonius heeft een correcte haardracht en gevorkte baard.
Hij heeft een knoestige halflange krom-staf met daaraan een klein klokje in de rechterhand. Onder de mantel, heeft hij een gesloten boek in de linkerhand.
 
Madonna and Child with Six Saints. Pesellino (Francesco di Stefano), Florence, ca. 1422-1457. De zes heiligen zijn: Antonius Abt, Hieronymus, Cecilia, Catherina van Alexandrië, Augustinus en George.
Antonius heeft een correcte haardracht en gevorkte baard.
Zijn enige attribuut is het open boek in beide handen.

Saint Anthony the Abbot Tempted by a Heap of Gold, ca. 1435. Sassetta or the Osservanza Master.
De "Heap of Gold" ziet er toch duidelijk uit als een konijn; dit zou het resultaat zijn van een restauratie.
Antonius heeft een gevorkte baard en een fraaie, knoestige, correcte T-staf.


Zie voor meer uit deze serie Scènes uit het Leven van Antonius door de Master of the Osservanza / Sano di Pietro / Sassetta: The Yale University Art Gallery, New Haven (hierboven), en The National Gallery of Art in Washington (hieronder).

Paradijs; 1445. Giovanni di Paolo di Grazia, Siena, 1398-1482.
Antonius, met kalend hoofd en lange baard, staat in de rechterbeneden hoek te praten met twee vrouwen. Hij maakt wat afwerende gebaren, lijkt het, hoewel de vrouwen er toch vroom uitzien.
De Legende van Sint Antonius met Donor. Noord-Franse schilder; ca. 1450.
Het betreft hier eigenlijk een illustratie van een episode uit de Patras Legende, waarin de koning van een stad in Palestina in een droom de opdracht kijgt een aantal kamelen beladen met leeftocht naar Antonius en zijn metgezellen te sturen. Zonder menselijk geleide [maar met een engel] schreden de lastdieren snel langs de ongebaande bergwegen en door de valleien in de woestijn naar de plaats waar Antonius verbleef.
T-kruis hangertje en capsule van goud. Uit Engeland, ca. 1485. Afbeelding van de Trinity and the Virgin and Child.
A.k.a. The Winteringham Cross.
The cross was found by an amateur archaeologist with a metal detector, near Winteringham in north Lincolnshire. I was able to find out a good deal more about it from a paper published in 1992 in the Metropolitan Museum Bulletin. The cross also has a hole at the bottom, which may have held an attachment loop, suggesting a bell may have hung from it originally. Association with a gold Tau cross found in Bath, which is engraved with a figure of St. Anthony holding a bell and accompanied by a pig. The author suggests that because the Winteringham cross is a Tau cross and hollow, it may have contained either saints' relics or protective herbs against St. Anthony's fire.
Saint Anthony Tormented by Demons. Martin Schongauer (c. 1470-75). Zie ook het schilderij van Michelangelo in Fortworth, hierboven. Antonius heeft een korte haak-staf in de rechterhand. Het vierkante ingepakte object aan zijn ceintuur zou een boek kunnen zijn.
Virgin and Child Enthroned with Saints Anthony Abbot and Jerome. Moderno (Caleazzo Mondella), Verona; ca. 1490.
Antonius (links) steunt met beide handen op een korte staf, met daaraan een klokje.
  Saint Anthony Abbot. Fresco; Florentijnse schilder, 15e eeuw.
The Coronation of the Virgin. School van Botticelli; Florentijns; 15e eeuw.
Een knielende Antonius heeft een zeer korte T-staf, met daaraan een klokje in de rechterhand.
Madonna and Child Enthroned with Saints and Angels. Francesco Botticini (Francesco di Giovanni); ca. 1446-1497. Florentijns.
Antonius (rechts) heeft een correcte haardracht en gevorkte baard. Hij steunt met de rechterhand op een betrekkelijk korte knoestige T-staf. Onder de mantel, heeft hij een gesloten boek in de linkerhand. Een vrij groot opkijkend varken, met slagtand, staat voor hem. Deze doet aan een wolf denken.
Saint Anthony Reading. Ets van Albrecht Dürer, Nüremberg; 1519.
Een zittende Antonius, met puntmuts capuchon, leest in een nogal klein boek. Naast hem, in de grond geplant, staat zijn lange knoestige staf met Lotharings kruis cum crucifix, met daaraan een klokje. Zijn grote teen staat los van de overige tenen, zoals het geval is bij mensen die hun hele leven blootsvoets lopen; eigenlijk nogal 'boers'.
Naast hem ligt een hoed op de grond; wat zou dat te betekenen hebben?
Op de achtergrond een Noord-Europees stadje met veel muren en verdedigingswerken.
Saint Anthony Abbot, ca. 1500. Toegeschreven aan Niklaus von Hagenau (ca. 1445-1538). Gemaakt in Straatsburg, van walnotenhout. Niklaus was ook de beeldhouwer van het retabel van Issenheim, nu in het Musée d'Unterlinden, Colmar.
Antonius draagt een fraai hoofddeksel. De haak-staf uit de rechterhand is verdwenen; alleen het handvat resteert nog. De linkerhand (waarschijnlijk met boek) is ook verdwenen. Antonius vertrapt een demon, die zich half opricht en met een klauw aan de mantel van Antonius trekt.
Temptation of Saint Anthony,
rechter paneel van het drieluik van de Penitence of St. Jerome.
Joachim Patinir, ca. 1515-24.
Een zittende Antonius, met een rood boek en een bidsnoer in de linkerhand. Een gesnavelde demon probeert hem af te leiden.
Zijn korte haak-staf ligt voor hem op de grond.
Als achtergrond een Europees landschap met kapel en havenstad met grote kerk.
Saints Sebastian, Anthony and Roch.
Jean Duvet, ca. 1485-1561, Ets.
Antonius (links) heeft een T op de schoudermantel. Hij heeft een korte knoestige haak-staf, met daaraan een klokje, in de rechterhand. Een open boek, met de tekst naar de toeschouwer, op de linkerhand.
The Conversion of Saint Anthony. Onbekende Nederlandse schilder, Antwerpen, ca. 1520-25.
Het verbeeldt de Roeping van Antonius, hier afgebeeld als rijke jongeling (links); Vita § 2: ... en hij hoorde hoe de Heer tot de rijke man zei: “Als je volmaakt wil zijn, ga dan heen, verkoop al je bezittingen, en geef het aan de armen. Kom dan hier en volg mij, en je zult een schat in de hemel hebben.” Op de achtergrond is het vervolg te zien: ... ging Antonius onmiddellijk de kerk uit en schonk de bezittingen van zijn voorouders...aan zijn dorpsgenoten...
Wat zou de voorstelling van de geseling in het tympaan van de kerk te betekenen hebben?
Qua voorstelling doet het enigszins denken aan een ander schilderij uit 1530, "De Roeping van Antonius".
Virgin and Child Enthroned with Saint Anthony Abbot , Saint Peers, Saint Paul, Saint Julian the Hospitaller, Saint Roch and Saint Mary Magdalen (?). Perino del Vaga (Pietro Buonacorsi), Florence, 1501-1547.
Antonius (links) steunt met de rechterhand op een korte
T-staf.
Johannes de Apostel en Antonius Abt. Ets van Master IOV, ontwerp van Giulio Romano, Rome, ca. 1542-45.
Een fel kijkende Antonius met fraaie baard, steunt met de rechterhand op een korte T-staf, met daaraan een klokje. Zijn varken staat los naast hem, enigszins neerwaarts kijkend.
In een Europees landschap.
The Temptation of Saint Anthony (links). Glas-in-lood raam, gebrandschilderd met verf en zilver, Zwabisch; 1532.
Ook deze voorstelling (links) doet denken aan de prent van Martin Schongauer (zie hierboven), zoals hij belaagd wordt door verscheidene monsters. Antonius draagt een fraai hoofddeksel. Hij heeft een T-staf, met gestileerde T, en een klokje, in de linkerhand. Op de voorgrond links zit een donor geknield. Zou de haan een heraldisch embleem zijn?
De voorstelling rechts is ongetwijfeld ook een demonische manifestatie, die uit dezelfde bron lijkt te komen, maar waar ik verder geen beschrijving van ben tegengekomen.
Scenes from the Life of Saint Anthony Abbot. Giovanni Battista Lombardelli, Ostra Vetere; 1532-87.
Er worden hier drie scenes afgebeeld:
Links: Niet zo duidelijk. Lijkt de scene van § 8 uit de Vita, waarin hij zich afgezonderd heeft en een dorpsgenoot brood brengt.
Midden: Antonius geneest de zieken en drijft de duivel uit bij een jonge vrouw, die doorhaar ouders wordt vastgehouden. De Duivel vliegt boven de vrouw. § 71 uit de Vita.
Rechts: Antonius, op zijn knieën, confronteert een duivel in de vermomming van een monnik. § 40 uit de Vita.
The Temptation of Saint Anthony. Atelier van Herri met de Bles; Vlaams, ca. 1550-60.
Een droom of nachtmerrie visioen, duidelijk geïnspireerd door Jeroen Bosch. In het centrum een brandende kerk; links een kasteel. Antonius is geknield op de trappen van een (heidense) tempel / kerk, zich uitstrekkend naar een retabel met crucifix, maar tegengehouden door een demon. Zijn haak-staf — en geselkoord ! — ligt naast hem.

The Temptation of Saint Anthony. Pieter Huys; Vlaams; 1545-1584.
Nog een droom of nachtmerrie visioen, à la Jeroen Bosch.
Een zittende Antonius, geheel links in beeld, heeft een merkwaardig hoofddeksel en een soort sik of puntbaard, die wat Spaans aandoet.
Achter hem staat zijn varken, met een klokje aan zijn oor hangend, wat dreigend te kijken.

Saint Anthony. Hieronymus (Jerome) Wierix, Vlaams; 1564. Naar Martin Schongauer.
Antonius heeft een gevorkte baard. Hij heeft drie objecten in de rechterhand: een kromme staf, een vrij grote klok en een kort Lotharings kruis. Een boek onder de linkerarm. Zijn varken, met klokje aan een oor, staat achter hem, neerwaarts kijkend, wat dreigend.
Three Saints: Roch, Anthony Abbot, and Lucy. Cima da Conegliano (Giovanni Battista Cima); ca. 1513.
Antonius draagt een correct hoofddeksel, en heeft een gevorkte baard. Hij leunt met de rechterarm op een korte haakstaf die hij met de linkerhand vasthoudt. De knop van de staf is gesneden in een dierenkopje (kameel?), en er hangt een klokje aan. Het rode vierkante ingepakte object aan zijn ceintuur zou een boek kunnen zijn.
 
Titel pagina: Arnaud d'Andilly, Les Vies des saints pères des déserts. Claude Mellan. 1647. Ets.
De bekende ontmoeting van Antonius (links) met Paulus (gekleed in gevlochten matje), en de raaf die het hele brood brengt. Twee interessante "doorkijkjes' in de achtergrond: links een Verzoeking; rechts een pilaarheilige.
  St. Anthony of Egypt Driving Away Devils. Grégoire Huret (1606-1670). Tekening.
Antonius, zittend in zijn grot, verjaagt de demonen met de crucifix in zijn linkerhand. Zijn rechterhand rust op een open boek. Zijn korte T-staf en klokje liggen voor hem op de grond.
The Temptation of Saint Anthony. Anoniem; Bologna; 17e eeuw.
Een zittende, lezende Antonius. Zijn varken staat naast de tafel (rotsblok), met de kop naar hem toegewend.
Duiveltjes vliegen door de lucht, spugen op hem, en proberen hem af te leiden.
De achtergrond is een ruïne. Een graftombe?
The Glorification of Saint Anthony Abbot. Carlo Innocenzo Carloni (Italiaan, 1686–1775). Schets voor een koepel-fresco in de kapel van Sint Antonius in de cathedraal van Monza.
Antonius vaart ten hemel. Een van de engelen draagt zijn haak-staf met klokje.
Tentation de Saint Antoine (from L'Estampe originale, Album III).
Henri Fantin-Latour; 1893. Litho.
Antonius zit op zijn knieën en beschouwt een bolvormig object (schedel?) boven een open boek voor een crucifix, terwijl achter hem wellustige dames hem tergen.

Zie ook de illuminaties in de collectie van het Metropolitan Museum op de pagina van Antonius in Middeleeuwse Handschriften

New York Public Library
A still from the 1900 Biograph film The Temptation of St. Anthony.
The Biograph Company, also known as the American Mutoscope and Biograph Company, was a motion picture company founded in 1895 and active until 1928.
Antonius zit achter zijn rotsblok altaar met open boek en schedel kijkt verschrikt naar de 'naakte' verleidster.
Ze is niet echt naakt, maar heeft een strak tricot aan.
Het verhaal is me niet bekend.
Museum of Modern Art
The Tribulations of St. Anthony. James Ensor; 1887.
Dit is de eerste versie. Een tweede versie uit 1909 bevindt zich in het Carnegie Museum of Art in Pittsburgh.
Ze zijn zeer moeilijk van elkaar te onderscheiden. Opmerkelijk hoe zulke spontaan lijkende schilderijen zo identiek zijn.
Norfolk The Chrysler Museum of Art  
De verzoeking van de heilige Antonius. Atelier Hieronimus Bosch, ca. 1510.
Een zittende, lezende Antonius, omgeven door demonen in allerlei gedaanten, waaronder een paar badende nymfen. Antonius heeft een T op de mantel. Zijn korte, zeer dunne knoestige haak-staf ligt voor hem op de grond.
De voorstelling is gerelateerd aan een tekening in het Kupferstichkabinett in Berlijn, waarop de heilige Antonius ook zittend is afgebeeld en met zijn rechterhand een zegenend gebaar maakt. Deze tekening is mogelijk door Bosch zelf gemaakt.
Landscape with the Temptation of Saint Anthony. Navolger van Hieronymus Bosch, ca. 1515-20.
Een knielende, biddende Antonius, voor een rotsblok altaar met ruwe crucifix en bidsnoer. Zijn korte haak-staf ligt naast hem op de grond. Wat gouden munten en een gouden kan en schaaltje vormen een Verleiding. Een boerderij staat in brand en de wereld is waanzinnig geworden.
Virgin and Child with Angels Appearing to Saint Anthony Abbot and Saint Paul the Hermit. Paolo Veronese (Paolo Caliari) 1562.
Het was geschilderd voor de Sant’Antonio Abate kapel in de Benedictijnse abdij van San Benedetto Po, bij Mantua.
Antonius steunt met de rechterhand op een korte knoestige staf, waarvan het dwarsstuk een halfronde vorm heeft. Hij heeft een bidsnoer (nu wel een echte rozenkrans) in de linkerhand. Zijn klok ligt naast de staf op de grond.
Paulus, hoewel ouder, ziet er hier jonger uit. Hij heeft een boek op schoot. 
Oberlin The Allen Memorial Art Museum  
Saints Anthony and Paul in a Landscape. David Teniers the Younger, ca. 1636-38.
De bekende ontmoeting van Antonius en Paulus, hier voor de grot van Paulus. De raaf met het hele brood komt aangevlogen (net boven de hut). Voor de hut liggen wat open boeken en er staat een kruiwagen met landbouwprodukten. In de hut (op deze kleine reproductie niet te zien) is het varken van Antonius.
In het groene landschap — duidelijk geen woestijn — staan twee personen. Die komen in het verhaal niet voor. Misschien bedoeld om de dimensies weer te geven.
Philadelphia Barnes foundation La Salle University Art Museum
Barnes foundation  
The Temptation of Saint Anthony. Ca. 1450–1516.
Een van de vele kopieën van het drieluik van Hieronymus Bosch.
Het origineel (hierboven) bevindt zich in Lissabon.
La Salle University Art Museum  
The Temptation of Saint Anthony.
Dorothea Tanning, 1945.
Antonius in de woestijn.
Ruïnes en demonisch "wulpse" verschijningen.
Pittsburgh Carnegie Museum of Art  

The Tribulations of St. Anthony. James Ensor. 1909.
Dit is de tweede versie. Een eerdere versie uit 1887 bevindt zich in het Museum of Modern Art, New York.
Ze zijn zeer moeilijk van elkaar te onderscheiden. Opmerkelijk hoe zulke spontaan lijkende schilderijen zo identiek zijn.

Raleigh The North Carolina Museum of Art  
The Madonna and Child with Saint John the Evangelist, a Donor, and Saint Anthony Abbot. Onbekende artiest; Pavia; 1450-1476. A translation of the Latin inscription found at the bottom of the painting roughly reads as follows: Visible and vigorous man Matthew Bologninus, Pavia castle commander created holy angels companion Francesco Sforza Duke of Milan in 1450, demonstrate ties, St. John the Evangelist, and Anthony Abbot, from the Mother the client received. The man in the bottom left hand corner is the ‘donor,’ the client and Duke of Milan, Francesco Sforza.
Een klein klokje hangt aan een vinger van de linkerhand van Antonius.
The Madonna of Loreto Appearing to St. John the Baptist, St. Eligius, and St. Anthony Abbot. Domenico Zampieri, called Domenichino; c. 1618-20.
Twee attributen van Antonius zijn in de rechterbeneden hoek te ontwaren: een stuk van zijn staf en de glinstering van een metalen klok. Voor details, zie.
San Diego Timken Museum of Art  
Torment of St. Anthony. Giovanni Girolamo Savoldo, ca. 1515-20.
Er zijn geen attributen waardoor Antonius iconografisch te herkennen zou zijn.
San Francisco Fine Arts Museums  
St. Anthony and St. Stephen. Bicci di Lorenzo; ca. 1400-1450.
Antonius heeft een correcte haardracht en gevorkte baard.
Hij heeft een T-staf van correcte lengte in de rechterhand. Een gesloten boek in de linkerhand.
Zijn piepklein zwart varkentje zit voor hem.
  Holy Family with Sts. John the Baptist, Catherine, and Anthony Abbot. Agostino Carracci; 1582.
The original painting on which this engraving is based hangs in the Church of St. Francesco della Vigna in Venice. It was painted by the Italian artist Paolo Veronese in 1551.
Deze ets bevindt zich in een aantal musea.
Antonius leunt heel amicaal op het voetstuk waarop de Heilige Familie zit, met zijn lange rechte staf en bidsnoer in de rechterhand.
Zijn varken, zeer groot, met slagtand, ligt of zit achter Catherina
.
Washington National Gallery of Art  
Saint Anthony Distributing His Wealth to the Poor. Master of the Osservanza / Sano di Pietro / Sassetta, ca. 1430/1435.
Dit schilderij illustreert § 2 uit de Vita, en we zien, op de achtergrond Antonius die de trap afkomt met een geldbuidel in de hand, en op de voorgrond Antonius die zijn geld weggeeft aan de armen — een weduwe met kinderen, een bejaarde vrouw, een blootsvoetse bedelaar, twee blinden. Op de achtergrond zijn paleis (!) te Siena (!).
Een klaarblijkelijk rijkere man met een hondje aan de riem loopt de andere kant op.
Saint Anthony Leaving His Monastery. Master of the Osservanza / Sano di Pietro / Sassetta, ca. 1430/1435.
De vraag is of dit een correcte titel is, gezien het jeugdige uiterlijk van Antonius (de rechter persoon met halo). Het doet mij meer denken aan §§ 3van de Vita: ... in het volgende dorp woonde een oude man die van jongs af aan als kluizenaar had geleefd. Nadat Antonius deze man gezien had begon hij hem in zijn vroomheid te imiteren. ... zodra hij hoorde dat er ergens een goede man was, zocht hij hem op, zoals de verstandige bij dat doet. ... en van hem als het ware proviand voor zijn reis op de weg van de deugd had gekregen.
The Death of Saint Anthony. Master of the Osservanza / Sano di Pietro / Sassetta, ca. 1430/1435.
Zoals het beschreven wordt in § 92 van de Vita, waren slechts zijn twee trouwe discipelen bij zijn sterven aanwezig. Het speelde zich ook af in de woestijn, in zijn hut of grot. Dus wel heel anders dan de situatie op dit schilderij.
The Meeting of Saint Anthony and Saint Paul. Master of the Osservanza / Sano di Pietro / Sassetta, ca. 1430/1435.
Hier zien we drie episodes uit de Vita van Paulus, hoofdstukken VI, VIIen VIII. De bovenste: Antonius gaat op pad; de middelste: Antonius ontmoet de centaur; de onderste: Antonius omhelst Paulus.
Zie voor meer uit deze serie Scènes uit het Leven van Antonius door de Master of the Osservanza / Sano di Pietro / Sassetta: The Yale University Art Gallery, New Haven, en The Metropolitan Museum of Art, New York (hierboven).

Madonna and Child with Saints in the Enclosed Garden. Robert Campin (of een navolger), Vlaams, ca. 1440/1460.
Antonius heeft een fraai hoofddeksel en mooie baard. Hij heeft een halflange knoestige T-staf, in de linkerhand. En steunt daar ook op met de rechterhand waarin hij een tekstrol vasthoudt.
Zijn kleine varkentje, met slagtand, staat achter hem, enigszins neerwaarts kijkend.
Interessante bloemen centraal op de voorgrond.

De andere heiligen zijn Catharina (met zwaard en wiel), Johannes de Doper (met schaap), en Barbara (met toren).

Saint Roch between Saints Anthony Abbot and Catherine of Alexandria.
Giorgio Vasari with drawings by Filippino Lippi, Botticelli, and Raffaellino del Garbo composite view: Page from "Libro de' Disegni", Sheets probably 1480-1504; mounting & framework by Vasari after 1524.
Antonius heeft een correcte haardracht en gevorkte baard. Hij heeft een  halflange knoestige T-staf met daaraan een klokje in de rechterhand. Een gesloten lichtblauw boek in de linkerhand.
Saint Anthony Abbot and Saint Bernardino of Siena. Jacopo Bellini, 1459.
Antonius draagt een correct hoofddeksel en heeft een gevorkte baard. Een halflange krom-staf leunt in zijn rechterarm. Hij heeft een open boek op de rechterhand, waarin hij leest.
The Visitation with Saint Nicholas and Saint Anthony Abbot. Piero di Cosimo Florentijns, ca. 1490.
Nikolaas zit links met drie gouden ballen; naast de Maagd staat Elizabeth, de moeder van Johannes de Doper; en rechts zit Antonius.
Antonius met gevorkte baard, en een leesbril op (!), zit te schrijven. Een brief aan de Keizer? Het vel papier ligt op een groen boek op zijn schoot.
Voor hem op de grond liggen zijn korte T-staf en een klokje.
Zijn varkentje staat of loopt in de verte achter hem.
Betekenisvolle bloempjes centraal op de voorgrond.
Madonna and Child with Saint Anthony Abbot and Saint Sigismund. Neroccio de' Landi Italian, ca. 1495.
Antonius heeft een correcte haardracht en fraaie baard. Hij heeft een lange gaffel-staf met klokje eraan in de rechterhand. Een gesloten boek en bidsnoer in de linkerhand. Zijn varkentje staat voor hem.
The Temptation of Saint Anthony. Navolger van Pieter Bruegel the Elder; Vlaams; ca. 1525/1530 - 1569.
Antonius zit in de hut en wordt belaagd door demonische figuren.
The Temptation of Saint Anthony. Erik Sandberg; 2006.
The painting was produced as a collaborative effort between Washington Painter Erik Sandberg, who rendered the huge canvas, and his students, who contributed design concepts for the portrayal of the aged ascetic’s temptations: a pig presenting a glistening haunch of meat cut from his own backside; a small pink rat tendering a large gold coin; a monstrous vulture-headed chicken dangling a tiny skeleton before him; a winged and crowned dog holding forth a mirror; a mole rat nesting in his beard, and a nude maiden (with the leering, fleshless face of a skull) fondling Saint Anthony’s shoulders.
Antonius heeft er moeite mee, zo te zien, Er zijn gebruikelijke attributen, zoals de T-staf, met klokje eraan, in zijn linkerhand; en het open boek op zijn schoot.
Maar het varken is niet zijn varken meer; het is een zeug met een demonisch karakter. Dit weerspiegelt de latere Joods-Christelijke opvatting van het varken als een duivels dier (zie mijn pagina over het varken). Verder afwijkend, heeft Antonius nog een ijzeren ketting om de enkel en steekt er een object/dier vauit zijn borst/baard.


Canada
Ottawa National Gallery of Canada  
The Temptation of St. Anthony.
Navolger van Hieronymus Bosch; 1501-1550.
The Virgin and Child with St. Anthony Abbot and a Donor.
Hans Memling; 1472.
Antonius steunt met de linkerhand op een korte krom-staf, met daaraan een zeer klein klokje.
Zijn borstelig varkentje staat achter hem, neerwaarts kijkend.

Heeft u informatie over Antonius Abt, of vragen, neem dan contact op met mij: Adolph Hartsuiker