Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
Antonius in de Muziek
Klassieke muziek: Guillaume Dufay, 15e eeuw, Een mis voor Antonius. - Anthonius Busnoys, 15e eeuw, Anthoni usque limina. - Mozart, 17 januari 1773, Exsultate, jubilate. - Brahms, 1873, St Anthony Chorale. - Paul Barbot, 1877, La tentation de saint Antoine. - Arnold Bax, 1928, The Devil that Tempted St. Anthony. - Werner Egk, 1952, Die Versuchung des heiligen Antonius. - Libby Larsen, 1967, The Temptations of St. Anthony. - Art Zoyd, 2001, La Tentation de Saint Antoine. -  Anthony Vine, 2009, The Temptation of Saint Anthony. - Michaël Roux, 2012, La Tentation de Saint Antoine. - John Zorn, 2013, The Temptations of St. Anthony. - Docetism, 2013, The Temptations of St. Anthony. -
Vaudeville, chanson: Michel-Jean Sedaine, 1782, La tentation de Saint Antoine. - François Georgin, 1830, La tentation de Saint Antoine. - Anoniem, 1799, La Contre-révolution, pot-pourri patriotique: parodie de la Tentation de Saint-Antoine. - Charles-François Daubigny, 1843, La tentation de Saint Antoine. - J.A. Lamouroux, 1896, La tentation de Saint Antoine. - Pellerin, 1893, La tentation de Saint Antoine. - Gabriel Pierné, 1921, La tentation de Saint Antoine. -
Popmuziek: Ti Paris, 1958, Cochon St Antoine, en Beethova Obas, 2013 An Han.-
Volksmuziek: Casoli, Italië, Le tentazioni di Sant'Antonio Abate. Alfondeguilla, Spanje. - Houtem, Vlaanderen, Sa, laat ons vrolijk wezen. - Terheijden, Noord-Brabant, Kloveniersgilde St. Antonius-abt, gildemuziek. -
Overige / weinig info
Klassieke muziek
Een Mis voor St. Antonius Guillaume Dufay 1397–1474
Missa Sancti Anthonii Viennensis/Abbatis    
Deze mis is uitgevoerd door The Binchois Consort in de All Saints Church, Tooting, London, op 13-15 January 2004, met Mark Chambers, William Towers (altos), Edwin Simpson, Nick Todd, Matthew Vine, Christopher Watson (tenors), en Andrew Kirkman (conductor). En is vastgelegd op een CD uitgebracht door Hyperion.
De Missa Sancti Anthonii Viennensis / Abbatis, toegeschreven aan Dufay, is gewijd aan Sint Antonius Abt ("van Vienne", het huidige Saint-Antoine-l’Abbaye). De drie-stemmige mis viert het feest van St. Antonius op 17 januari, en wordt gepresenteerd zoals het zou zijn gezongen in de kathedraal van Cambrai in de laatste decennia van de vijftiende eeuw.
De eerste 9 werken op de CD zijn, vermoedelijk dus, van Dufay; het 10e is van een anonieme componist.
Ik heb hieronder alleen de delen weergegeven waarin Antonius expliciet genoemd wordt. Er staan ook werken van Binchois op de CD, welke, volgens de tekst op de website van Hyperion, ook Antonius Abt zouden betreffen, maar mij lijken deze over Antonius van Padua te gaan, aangezien de “stad Padua” expliciet in de tekst genoemd wordt.
Voor veel meer informatie en geluidsfragmenten van 1 minuut, zie de site van Hyperion.
Guillaume Dufay (l) en Gilles Binchois (r);
uit Le Champion des dames.
Guillaume Dufay (uit te spreken als: Dufà-ie) (Beersel?, 5 augustus 1397? - Kamerijk, 27 november 1474) was een Belgisch componist die als één van de grootste componisten van de 15e eeuw wordt beschouwd. Hij schreef polyfone werken.
Dufay is, samen met Gilles Binchois, de eerste beroemde vertegenwoordiger van de Franco-Vlaamse School.
1. Scitote quoniam mirificavit (Introit) [5.25];
Kyrie van Dufay
2. Kyrie [2.53];  
3. Gloria [8.34];  
4. Thronus eius sicut sol (Gradual) [4.16];
5. Alleluia: Vox de caelo [5.27];  

Alleluia.
Vox de caelo ad Anthonium facta est:
‘Quoniam viriliter dimicasti,
ecce ego tecum sum,
et faciam te in toto orbe nominari.’

Haleluja.
Er kwam een stem uit de hemel tot Antonius:
“Gezien je dapper hebt gevochten,
zie, ik ben bij je,
en ik zal je naam in de hele wereld befaamd maken.”
6. Credo [9.09];  
7. Inclito Anthonio Spiritus Sanctus dixit (Offertory) [3.05];
Inclito Anthonio Spiritus Sanctus dixit:
‘Quoniam viriliter dimicasti,
ecce ego tecum sum,
et faciam te in toto orbe nominari.’
De Heilige Geest sprak tot de illustere Antonius:
“Gezien je dapper hebt gevochten,
zie, ik ben bij je,
en ik zal je naam in de hele wereld befaamd maken.”
8. Sanctus [6.06];    
9. Agnus Dei [3.22];    
10. Orabat Dei famulus [2.02] Anoniem, niet van Dufay.  
Orabat Dei famulus Anthonius
inter multifarias daemonum
temptationes dicens:
‘Nullus me separabit a caritate Christi.’
Antonius, Gods trouwe volger,
bad tussen de vele verleidingen
van de demonen, zeggende:
“Niemand zal mij scheiden van de liefde van Christus.”
 
Detail van het polyptiek De aanbidding van het Lam Gods van de gebroeders van Eyck uit 1432.
Anthonius Busnoys Anthoni usque limina 1430-1492
Voor het motet “Anthoni usque limina” van Anthonius Busnoys a.k.a. Antoine Busnois, heb ik de Latijnse tekst en Engelse vertaling gebruikt uit een artikel: For Whom the Bell tolls; van Rob C. Wegman, in een boek online te lezen: Hearing the Motet. De Nederlandse vertaling is van mij. Op de pagina over Antonius in de Literatuur is een vertaling van Anton van Duinkerken.
1
2
3
4
5
6
7
8
Anthoni usque limina
Orbis terrarumque maris,
Et ultra, qui voritaris
Providentia divina,
Quia demonum agmina
Superasti viriliter:
Audi cetum nunc omina
Psalentem tua dulciter.
Anthony, who, as far as the edges
Of the earth and sea,
And even beyond, art invoked
Through divine providence,
Because thou hast manfully overcome
The host of demons:
Hear the gathering now
Sweetly singing thy miracles.
Antonius, die, tot aan de randen
Van de aarde en de zee,
En zelfs daarvoorbij, wordt aangeroepen
Door goddelijke voorzienigheid,
Omdat gij manhaftig heeft overwonnen
Het leger der demonen:
Hoor nu de samen-gekomenen, die
Lieflijk uw wonderen bezingen.

9
10
11
12
13
14
15
16

Et ne post hoc exilium
Nos igneus urat Pluto,
Hunc ab orci chorum luto
Eruens fer auxilium:
Porrigat refrigerium
Artubus gracie moys
Ut per verbi misterium
Fiat per omniBus noys.
And, lest after this exile
Fiery Pluto burn us,
Bear assistance, delivering this choir
From the mire of the underworld:
Let the water of grace
Offer refreshment to the limbs,
So that the Spirit, though the mystery
Of the Word, may be in all.

En, opdat na deze ballingschap
Vurige Pluto ons niet zal verbranden,
Sta ons bij, en bevrijd dit koor
Uit het slijk van de onderwereld:
Laat het water van de genade
Verfrissing aan de ledematen bieden,
Zodat de Geest, door het mysterie
Van het Woord, in allen kan zijn.

Sint Antonius en Signor Siciliano. Jan Gossaert, 1508.
Het rechterpaneel van een tweeluik. Galleria Doria Pamphilj, Rome.

Dit prachtig schilderij zou heel goed de verhouding kunnen weergeven tussen Antonius en Busnoys, vandaar dat men het gebruikt heeft voor het YouTube filmpje.
Uit een artikel van Nele Gabriëls:
Het motet Anthoni usque limina is typerend voor Busnois.
Enerzijds toont het zijn muzikaal constructivisme in het gebruik van een opmerkelijke ‘cantus firmus’ (i.e. een voorafbestaande melodie als basis voor het polyfone weefsel): slechts één en dezelfde noot (D) dient herhaald te worden, dit volgens welbepaalde ritmische verhoudingen die omschreven zijn in een obscure canon.
Anderzijds getuigt het motet ook van Busnois' opvallend compositorisch zelfbewustzijn, uitzonderlijk voor zijn tijd.
Begin en einde van de tekst, die ongetwijfeld van Busnois' hand is, noemen samen de componist bij naam:
Anthoni usque limina... fiat in omniBus Noys. De rubricering zet dit bovendien extra in de verf.
Busnois wordt voor het eerst vermeld in dienst van de Bourgondiërs op 14 maart 1467, als chantre voor Karel, toen nog Graaf van Charolais. Hij was kapelaan in achtereenvolgens de kathedraal (ca. 1461) en de kerk van St-Martin (1465) te Tours en St-Hilaire le Grand te Poitiers (1465-1566).
In februari 1461 is Busnois gesignaleerd als kapelaan aan de kathedraal van Tours (i.e. in de nabijheid van het Franse hof). Om die functies te krijgen, moest Busnois wellicht de lagere wijdingen ontvangen hebben: in april werd hij gewijd tot acoliet en vervolgens subdiaken.
Ik citeer uit het artikel van Wegman, met hier en daar mijn aanvullingen:
Drie zangpartijen zijn uitgeschreven; een verbale canon geeft instructies voor een vierde (in tenor positie): een klok moet worden geslagen op regelmatige tijdstippen in beide secties. De verbale canon is opgenomen in een tekening met T-kruis met klokje eraan hangend, twee attributen van St. Antonius.
Als het motet bedoeld was om gezongen te worden voor een altaar dat gewijd was aan Antonius, zou elke beschikbare Antoniusklok, die niet alleen een artistiek sieraad was, maar waarvan verwacht werd dat deze zou kunnen concurreren met een tiental zangers, de sanctus-klok zijn geweest, aangezien het geluid daarvan door de hele kerk te horen zou zijn. Dat de verbale canon de toonhoogte als nete synemmenon bepaalt (die overeenkomt met de noot d la sol re, of d') is geen bezwaar, omdat er geen absolute standaard toonhoogte was, zodat elke klok die een toonhoogte in het middengebied benaderde, zou kunnen worden gebruikt om de notatie te verankeren, en d la sol re voor de uitvoering in kwestie te definiëren.

Busnoys "camoufleerde" zijn voor- en achternaam aan het begin en einde van de Latijnse tekst: de lettergrepen die overeenkomen met zijn naam zijn in het manuscript in rode inkt geschreven, en een tweede verbale canon attendeert de lezer nog eens op de woordspelingen.

Qua vorm is het motet een gebed: het is direct tot de heilige gericht, en bevat een aantal verbale resonanties met bekende gebeden uit zijn liturgie. Met name de zinsnede "laat het water van de genade verfrissing aan de ledematen bieden" (13-14) was een standaardclausule in collecten uit de liturgie van St. Antonius. Deze zinsnede verwijst naar gangreneus ergotisme, de zeer pijnlijke ziekte die in de Middeleeuwen bekend was als het heilige vuur (ignis sacer) of St. Antoniusvuur.
De machtige Orde van Antonianen (gevestigd in Saint-Antoine-de-Vienne) was gewijd aan de genezing hiervan, en hield het monopolie op de zegen en het beheer van de helende heilige water van St. Antonius. [Dat is niet helemaal correct, de saint vinaigre van de Antonianen was gebaseerd op wijn. Sowieso denk ik dat we het “water” niet te letterlijk moeten zien, en dat hier vooral toch spirituele verkoeling / genade bedoeld wordt.]
De eerste pagina van het motet,
met bovenaan de naam ‘Anthoni-us’ in rubricatie
en onderaan de canon; en de "T en klok" van Antonius.
Brussel, Koninklijke Bibliotheek Albert I.
De "T en klok" van Antonius als illustratie op het manuscript, was voor Wegman aanleiding om te veronderstellen dat Busnois lid was van de Orde van Antonianen in Barbefosse. Later kwam hij daar op terug, en terecht want de leden van deze Orde behoorden tot de adel. Maar het symbool "T en klok" werd ook door andere Ordes en Gildes gebruikt, waar Busnoys misschien lid van was; of hij gebruikte het als persoonlijk symbool. En ongetwijfeld ook om aan te geven dat de klok te horen is in het motet.
Sowieso is het duidelijk dat Athonius Busnoys vernoemd was naar Antonius Abt, dus dat hij met hem een bijzondere relatie voelde ligt voor de hand. Ook is het waarschijnlijk dat hij en pelgrimage maakte naar Saint-Antoine-l'Abbaye a.k.a. Saint-Antoine-en-Vienne.En het is zeker niet uit te sluiten dat hij in Barbefosse geweest is. Busnoys reisde veel.
Maar vanzelfsprekend had het motet voor Busnoys een persoonlijke lading.
Tegen de late middeleeuwen, werd St. Antoniusvuur in veel liturgische teksten geïnterpreteerd als een metafoor voor de vlammen van de hel en het vagevuur, en zelfs voor de 'vuren' van de zonde. Hoewel de heilige nog steeds werd aangeroepen voor zijn hulp bij epidemische ziekten, in het bijzonder de pest, werd hij meer in het algemeen beschouwd als een krachtige helper tegen de verzoeking en tegen de pijnen van het vagevuur. Dit laatste wordt in het motet gereflecteerd in de bede tot verlossing "uit het slijk van de onderwereld” (11).
Busnoys schrijft de macht om gekwelde zielen uit de onderwereld te bevrijden aan St. Antonius toe in plaats van aan God. Strikt genomen zou alleen de voorspraak van de heilige effectief zijn: de hoogste rechter was Christus zelf. Opmerkelijk is het gelukkige rijm tussen het oudtestamentische beeld van slijk en het klassieke beeld van Pluto, de heer van de onderwereld ("Pluto / luto" 10-11).
Als we de regels 1-14 als geheel overzien, worden we getroffen door het enorme scala aan ideeën en beelden in verband met St. Antonius: universele verering (1-4), de verzoeking door de demonen (5-6), de verering van de heilige (7-8), het verbranden van de zielen door Pluto (9-10), het slijk van de onderwereld (11-12), en de verfrissing van de ledematen (13-14).
We hebben de tekstuele bronnen voor een aantal van deze ideeën en beelden getraceerd teneinde de liturgische status van de motet vast te stellen, maar het bewijs bleef onduidelijk.
Gezongen mis in de privékapel van Filips de Goede.
Brussel, Koninklijke Bibliotheek Albert I.
Sommige elementen zijn dichter bij gezangen, anderen meer bij collecten, maar uiteindelijk kan Anthoni usque limina niet worden aangemerkt als een van beide: in tegenstelling tot gezangen, ontwikkelt het motet ongewoon uitgebreide helse beeldspraak, en in tegenstelling tot collecten, is het gericht tot St. Antonius in plaats van tot God.
De laatste twee regels (15-16) zijn nog verder verwijderd van de typische inhoud van gezangen en gebeden, en inderdaad van alle beelden die met St. Antonius geassocieerd worden.
Terwijl collecten uit de liturgie van de heilige de verlossing uit het vagevuur meestal koppelen aan de hoop om uiteindelijk de glorie van God bij de Wederkomst te aanschouwen, eindigt Busnoys’ gedicht op een heel andere toon:
"zodat de Geest, door het mysterie van het Woord, in allen kan zijn" (15-16). Deze regels plaatsen de inspiratie door de Heilige Geest, in het hier en nu, op de voorgrond, in plaats van een eschatologische zorg voor het eeuwige leven, aan het einde van de tijd. En deze inspiratie dient te geschieden door "het mysterie van het Woord", dat wil zeggen, het mysterie van Christus' menswording.
Een detail uit een werk van Jeroen Bosch.
W.A. Mozart Exsultate, jubilate Milaan, 17 januari 1773
De eerste compositie van Wolfgang Amadeus Mozart die vandaag de dag nog onder zijn meesterwerken gerangschikt wordt, is het briljante motet voor sopraan Exsultate, jubilate, dat voor het eerst werd opgevoerd in de Sant'Antonio Kerk van Milaan op 17 Januari 1773, een paar dagen voor zijn zeventiende verjaardag!
Het motet — een heilige Latijnse solo cantate die uit twee aria's en twee recitatieven bestaat, dat besloten wordt met een met Halleluja, en gezongen tijdens de Mis en het Credo — werd niet speciaal voor Antonius gecomponeerd, maar er wordt wel eens een verband gezien tussen de kwellingen en de verleidingen van Antonius in de donkere woestijnnacht en de heldere dageraad die in recitativo wordt vermeld (hoewel dit eigenlijk eerder de komst van Christus symboliseert).
In feite was Mozart het meest geïnspireerd door de stem van de castraten zanger Venanzio Rauzzini, en samen hebben ze het motet in een paar weken tijd geschreven. Op dat ogenblik was Italië het centrum van de muzikale wereld.
Evenzogoed leek de feestdag van St. Antonius Abt op januari 17 een goede aanleiding, zeker omdat dit festival toen met speciale praal in de kerk van Sant'Antonio Abate gevierd, want dat jaar viel het feest op een zondag.
St. Antonius was sowieso, als genezer van mens en dier en als vertrooster, een zeer populaire heilige en zeker ook met zo'n beroemde artiest als Rauzzini, zal de kerk afgeladen vol zijn geweest. Daarbij komt nog dat dit feest ook het begin van het Carnaval aangaf. Er zal een zeer gemengd publiek in de kerk aanwezig zijn geweest, zoals herders en de landbouwers.
Deze kwamen voor de zegen voor hun kuddes kwamen, vooral natuurlijk de varkens — ook in Italië wordt hij 'Theunis met het verken' genoemd, maar dan Sant'Antonio del porcello — en daarnaast vrouwen en jonge meisjes over wie geroddeld werd, en voor wie (in Italië) de tussenkomst van St. Antonius zou helpen; en ook de adel die in het algemeen voor dergelijke feesten betaalden.
Hoewel de Latijnse tekst van het motet voor de meerderheid der aanwezigen onbegrijpelijk was, waren de stemming en de toon van het stuk ondubbelzinnig blij — en dat kon iedereen horen.
De Sant'Antonio kerk bevindt zich vandaag de dag nog aan de Via San Antonio 5, niet ver van de Duomo, hoewel de klokketoren het enige origineel is dat nog uit die tijd dateert.
Hieronder het eerste gedeelte uit Exsultate, Jubilate.
Aria
Exsultate, jubilate,
o vos animae beatae,
exsultate, jubilate,
dulcia cantica canendo;
cantui vestro respondendo
psallant aethera cum me.
Rejoice, resound with joy,
o you blessed souls,
rejoice, resound with joy,
singing sweet songs.
In response to your singing
let the heavens sing forth with me.
Verheug, weerklink met vreugde,
o jullie gezegende zielen,
verheug je, weerklink met vreugde,
en zing zoete liederen.
In antwoord op jullie zang,
laat de hemelen met me mee zingen.
Recitativo
Fulget amica dies,
jam fugere et nubila et procellae;
exortus est justis inexspectata quies.
Undique obscura regnabat nox,
surgite tandem laeti qui timuistis adhuc,
et jucundi aurorae fortunatae
frondes dextera plena et lilia date.
The friendly day shines forth,
both clouds and storms have fled now;
for the righteous there has arisen an unexpected calm.
Dark night reigned everywhere [before];
arise, happy at last, you who feared till now,
and joyful for this lucky dawn,
give garlands and lilies with full right hand.
De vriendelijke dag begint te schijnen,
wolken en winden zijn nu gevlucht;
voor de rechtvaardigen is een onverwachte kalmte gerezen.
Eerst heerste overal de donkere nacht;
rijs op, eindelijk blij, jullie die tot nu toe bang waren,
en verheugd over deze gelukkige dageraad,
geef guirlandes en lelies met volle rechterhand.
Aria 2
Tu virginum corona,
tu nobis pacem dona,
tu consolare affectus,
unde suspirat cor.
Alleluja.
You, o crown of virgins,
grant us peace,
console our feelings,
from which our hearts sigh.
Alleluja.
Jij, O kroon van maagden.
geef ons vrede,
troost onze gevoelens,
waar onze harten van zuchten.
Halleluja.
Concentus Musicus Wien, o.l.v. Nikolaus Harnoncourt; sopraan Barbara Bonney. 1990. Voor de muziek klik hier
Brahms St Anthony Chorale - Variations on a Theme by Haydn 1833–1897
C.F. Pohl, een muziekhistoricus, maakte Brahms bekend met een reeks Divertimenti voor windinstrumenten, die toen toegeschreven werden aan Haydn. Historici geloven nu dat het stuk eigenlijk werd geschreven door een student eventueel van Haydn, Ignatz Pleyel.
Brahms hield van het thema van het tweede, genaamd de Chorale Sancti Antonii, en kopieerde de melodie in zijn notitieboekje.
De melodie is gebaseerd op een lied gezongen door pelgrims op de Dag van Sint Antonius.
De beroemde hoornsolo in de Finale noteerde Brahms op een ansichtkaart aan Clara Schumann gedateerd 12 september 1868, verzonden vanuit zijn zomerverblijf in Tirol. Daarin zei Brahms dat hij de melodie door een herder op een alpenhoorn hoorde gespelen.
De Variaties werden geschreven tijdens de zomer van 1873, die Brahms doorbracht te Tutzing aan de Starhembergersee, in de buurt van München.
Ik heb nergens kunnen ontdekken of de Antonius van deze Variaties, Antonius Abt is of Antonius van Padua. Ik ga ervan uit natuurlijk — want anders had ik deze informatie hier niet geplaatst — dat het Antonius Abt is. Misschien dat juist de alpenhoorn een aanwijzing kan zijn, aangezien ik die bij twee Antoniusvieringen (Galamus in Frankrijk & Aci Sant'Antonio op Sicilië) heb aangetroffen.
Dus tot het tegendeel bewezen is ...

Er zijn heel wat YouTube filmpjes van dit muziekstuk. Ik toon hier twee; vandaar kan je verder gaan.

Paul Barbot La tentation de saint Antoine : caprice de genre pour piano 1877
Opdracht op de omslag: Á mon Élève Mademoiselle Louise Langlade.
De illustratie is van Stop: we zien een wellustige 19e eeuwse vrouw met vaas, en daarachter Antonius op zijn knieën aan zijn altaar, met boek en schedel, zich afwendend van de Verzoeking.
Het notenschrift is op internet te zien en als pdf te downloaden. Een uitvoering hiervan ben ik niet tegengekomen.
Arnold Bax The Devil That Tempted St. Anthony 1928
The Devil that Tempted St. Anthony is een compositie voor piano duo. Het zeven tot acht minuten durende werk was oorspronkelijk geschreven voor piano solo in 1920 (dat verloren is geraakt) Het was het tweede van een aantal dat hij schreef voor de getrouwde pianisten Ethel Bartlett en Rae Robertson, die hun eerste optreden in de Londense Eolian Hall gaven op 19 juni 1928.
Het is ook later nog uitgevoerd door andere pianisten, maar helaas heb ik er niet meer over kunnen vinden.
Werner Egk Die Versuchung des heiligen Antonius 1945-1952
Muziek en tekst van La Tentation de Saint Antoine zijn volgens de mededeling van de componist Egk (1901-1983), "gebaseerd op wijsjes en versen uit de 18e eeuw."
Op de flaptekst wordt gewag gemaakt van een "sterke traditie van comedie in het Sint Antonius verhaal," die van invloed is geweest op de melodieën en teksten van Egk.
Van zo'n "sterke traditie" is mij niets bekend. Maar alle teksten in het stuk van Egk zijn afkomstig van de vaudeville bouffon, "La Tentation de saint Antoine", van Michel-Jean Sedaine. De beelden die worden opgeroepen, zijn dan ook juist niet traditioneel, en hebben weinig relatie met de 'oorspronkelijke' Antonius uit de 4e eeuw. Ze zijn eerder Middeleeuws, zoals bijvoorbeeld blijkt uit 'schijtende duiveltjes', een voornamelijk latere verbeelding, die o.a. tot uiting komt bij Bosch en tijdgenoten. En daar komt nog een 'nieuwere' schertsende toon bij, die in vroeger tijden als blasfemisch bestempeld zou worden. Zie ook de platen bij de boekuitgave hieronder.
In feite is men op de flaptekst dus niet geheel oprecht met de bronvermelding.
Het is evenzogoed opmerkelijk hoe de vaudeville teksten met de muziek van Egk zo'n dramatisch karakter verwerven.
Plaat uit "La Tentation de saint Antoine", van Michel-Jean Sedaine.
Dit concertwerk voor alt en strijkkwartet werd in 1945 geschreven en bewerkt in 1952. De opnamen waarvan hier enkele fragmenten te horen zijn, vonden plaats in 1963 en 1966.
Tentation de St. Antoine
1905, Pierre Girieud
private collection.
Een YouTube filmpje, met een fraaie uitvoering.
Ik heb er hier drie liederen uitgekozen, de meest ernstige misschien, waarin nog iets van het 'apocalyptische' karakter van de Temptatie doorklinkt. Ze worden in het Frans gezongen (door Janet Baker), waarin de oorspronkelijke teksten ook geschreven zijn, maar er is ook vertaling in het Duits bij, dus geef ik de teksten in het Duits, Frans en Nederlands. Alle Franse teksten staan bij "La Tentation de saint Antoine", van Michel-Jean Sedaine, hieronder.
[Voor meer info en vertalingen vanalle teksten click]
1.
Himmel, wird denn wohl die Welt untergehen?
Welch Tosen, welch Schreien, welch schrecklicher Krach!
Vor mir sehe ich den Blitzstrahl, er zuckt in grellem Glanz:
Alles wird Staub auf meinem Lager.
GroBer Gott! Vom Himmel droben sieh mein MiBgeschick,
und durch deine Gnade hilf mir verjagen
die Hölle von diesem Ort.
Ciel! l'Univers va-t-il donc se dissoudre?
Quel bruit! quels cris! quel horrible fracas!
Devant moi je vois la foudre,
Elle tombe par éclats:
Tout est en poudre sur mon grabat.
Grand Dieu! du haut des cieux,
Vois ma disgrâce,
Et par ta grâce,
Fais, que je chasse
L'enfer de ces lieux.
Mijn Hemel! Gaat het Universum dan uiteen vallen?
Wat een lawaai! Wat een geschreeuw! Wat een vreselijk geraas!
Voor me zie ik de bliksemstraal,
die flitst in schrille glans.
Alles wordt stof op mijn legerstede.
Grote God! Vanuit hoge hemel
ziet mijn tegenspoed
en met Uw genade
help mij de hel
uit deze plek te verjagen.
3.
Da krochen hervor aus düsterer Grotte
tausend Gespenster, verruchte Dämonen:
der schwarzen Geister unflätige Rotte
kam aus der Hölle, um ihn zu versuchen.
On vit sortir d'une grotte profonde
Mille démons, mille spectres divers:
Des noirs esprits toute la troupe immonde,
Pour le tenter, déserta les enfers.
Je zag uit een diepe grot naar buiten komen
Duizend demonen, duizend verschillende spoken:
De zwarte geesten van de vuile bende
Verlieten de hellekrochten om hem te verleiden.
11.
Grad wie ein Dieb, sieht er nur starke Hände,
wie ein Soldat, wenn der Oberst kommt,
sieht man die teuflische Horde fliehen
und sich in ihre Löcher verziehen.
Tel qu'un voleur, sitôt qu'il voit main forte,
Tel qu'un soldat à I'aspect des Prévôts:
On vit s'enfuir I'infernale cohorte,
Et s'abîmer dans ses affreux cachots.
Net als een dief die de sterke arm van de wet ziet
Net als een soldaat bij het zien van een Provoost
Ziet men de duivelse bende vluchten,
en zich in hun smerige holen storten.
Libby Larsen The Temptations of St. Anthony 1967
Op de CD Saints without Tears. Muziek van Libby Larsen, voor sopraan, fluit en fagot. Duur: 12 minuten.
De tekst van Phyllis McGinley is nogal simpel, en ook niet geheel juist.
Off in the wilderness bare and level
Anthony wrestled with the devil,
Once he’d beaten the Devil down
Anthony’d turn his eyes toward town
And leave his hermitage now and then
To come to grips with the souls of men!
Afterwards, all the tales agree,
Wrestling the Devil seemed to be
Quite a relief to Anthony.
Ver weg in de wildernis kaal en vlak
Vocht Antonius met de duivel,
Zodra hij de Duivel eronder had gekregen
Zou Antonius zijn ogen naar de stad richten
En zijn hermitage nu en dan verlaten
Om vat te krijgen op de zielen van de mensen!
Daarna, alle verhalen zijn het erover eens,
Leek vechten met de Duivel
Bepaald een verademing voor Antonius te zijn.
Art Zoyd La Tentation de Saint-Antoine 2001
La Tentation de Saint-Antoine is een track op het Album UBIQUE. De groepwordt gelabeld als een Avantgarde-Rockband maar het is niet wat je noemt popmuziek. Het is eerder zeer modern experimenteel klassiek, dus breng ik deze muziek toch maar onder bij de klassieken.
Art Zoyd is een Franse muziekgroep die ontstond in 1969, en een mix van free jazz, progressieve rock en avant-garde elektronische muziek speelt. Met een Zeuhl-stijl, wat lijkend op Magma en Univers Zero, maakt Art Zoyd een fusie van progressieve rock en jazz met eigentijdse "serieuze" muziek. Tegenwoordig kan men Art Zoyd het beste beschrijven als een elektronische-muziekgroep die vooral werkt aan muziek voor film en ballet.
Anthony Vine The Temptation of Saint Anthony 2009
The Temptation of Saint Anthony - 9:01
The world premiere performance of Anthony Vine's "The Temptation of Saint Anthony" performed by The Ohio State University Trombone Choir at the 2009 Ohio State University Contemporary Music Festival.
For more information please visit.
Michaël Roux La Tentation de Saint Antoine 2012
La Tentation de Saint Antoine
Peinture de Salvadore Dali
Musique de Michaël Roux
John Zorn The Temptations of St. Anthony 2013
Uitgevoerd door het Fifth House Ensemble uit Chicago.
Door de eeuwen heen hebben kunstenaars zich beziggehouden met het verhaal van de ascetische heilige Antonius de Grote, zijn epische verblijf in de woestijn en zijn ontmoetingen met bovennatuurlijke demonen. In dit werk wordt het epos gepresenteerd als een mini pianoconcert met de solist antifonaal opgesteld tegenover een strijkkwartet, wind kwartet en solo hoorn. Geconstrueerd in dertien samengeweven afleveringen, worden dromen en nachtmerries opgeroepen. De muziek is vol ritmische, melodische en texturale details die de verleidingen en filosofische dialogen tussen St. Antonius (piano) en zijn kwelgeesten (wind en strijkers) weergeven, met af en toe intercessies van de vox clamantis in deserto (solo hoorn).
Docetism The Temptations of St. Anthony 2013
Een soort modern-klassieke psybient muziek. 6:56
Docetisme is de door de vroege Kerk veroordeelde leer die beweert dat Jezus Christus slechts een schijnbare lichamelijkheid bezat.
Volgens de doceten was het lichaam van Christus slechts schijn, niet werkelijk aanwezig.
Deze opvatting verraadt een gnostisch denken, dat materie als onrein beschouwt (vergelijk ook manicheïsme). Dientengevolge kon de waarneming van de fysieke aanwezigheid van Christus dan ook alleen een illusionaire aanwezigheid zijn.

Ook op YouTube.
Het album-cover toont een detail van de Verzoeking van Antonius door Lucjan Wedrychowski, 1886,
Museum Narodwowe in Krakow.
Vaudeville, chanson
Michel-Jean Sedaine La Tentation de Saint Antoine 1781
La Tentation de Saint Antoine,
ornée de Figures et de Musique.
De Verzoeking van Sint Antonius,
verlucht met Platen en Muziek.
De uitgave die hier getoond wordt werd gepubliceerd in Londen in 1782.
Deze is als e-boek in zijn geheel te zien op site.
Een review of kritiek op deze Tentation van een tijdgenoot ben ik niet tegengekomen.
het satirische en licht 0bscene karakter van de tekst en de platen (en de verwijzing naar Toinette = Marie-Antoinette in het laatste lied) doet zeker denken aan La Calotine, ou la Tentation de Saint Antoine van Mercier de Compiègne uit 1800. Tegen de achtergrond van de Franse Revolutie is de oneerbiedige toon zeer begrijpelijk.
De teksten zijn door Egk gebruikt voor zijn Versuchung.

[Voor alle vertalingen en teksten click]
1. Air: Plus inconstant que l’onde. 2. Air : Du haut en bas.
Ciel! l'Univers va-t-il donc se dissoudre ;
Quel bruit! quels cris! quel horrible fracas ;
Devant moi je vois la foudre,
Elle tombe par éclat,
Tout est en poudre
Sur mon grabat :
Grand Dieu! du haut des Cieux,
Vois ma disgrâce,
Et par ta grâce,
Fais, que je chasse
L'enfer de ces lieux.
C'était ainsi
Qu'Antoine exprimait ses alarmes:
C'était ainsi
Qu'Antoine exprimait son souci,
Lorsque le diable par ses charmes
Venait chez lui faire vacarmes.
C'était ainsi.
Mijn Hemel! Gaat het universum dan uiteen vallen?
Wat een lawaai! Wat een geschreeuw! Wat een vreselijk geraas!
Voor me zie ik de bliksemstraal,
die flitst in schrille glans.
Alles wordt stof op mijn legerstede.
Grote God! Vanuit hoge hemel
ziet mijn tegenspoed
en met Uw genade
help mij de hel
uit deze plek te verjagen.
Zo was het
Dat Antonius zijn vrees uitte:
Zo was het
Dat Antonius zijn zorgen uitte,
Toen de duivel door zijn toverkunsten
Bij hem kabaal kwam maken.
Zo was het.
3. Air : Des Folies d’Espagne. 4. Air : Ture lure lure, & flon flon.
On vit sortir d'une grotte profonde
Mille démons, mille spectres divers:
Des noirs esprits toute la troupe immonde,
Pour le tenter, déserta les enfers.
L’on vit des démons
De tous les cantons,
De la ville et de la campagne,
De la Cochinchine & de l'Espagne;
L’on y vit des diables blondins,
Des bruns, des gris & des châtains:
Les bruns surtout, méchants lutins,
Faisaient remuer leurs pantins,
Ture, lure, lure,
Et flon, flon, flon,
Tous avaient leur ton,
Leur allure.
Je zag uit een diepe grot naar buiten komen
Duizend demonen, duizend verschillende spoken:
De zwarte geesten van de vuile bende
Verlieten de hellekrochten om hem te verleiden.
Je zag er demonen
Uit alle staten
Uit de stad en van het platteland,
Uit Cochin-China & uit Spanje;
Men zag er blonde duivels
Bruine, grijze & kastanjebruine:
Bruine vooral, boosaardige plaaggeesten,
Die hun marionetten lieten dansenn
Ture, lure, lure,
En flon, flon, flon,
Allen hadden hun toon,
Hun streken.
5. Air : La faridondaine.
Quelques-uns prirent le cochon
De ce bon Saint Antoine,
Et lui mettant un capuchon,
Ils en firent un Moine ;
Il n'en coûtait que la façon,
La faridondaine,
La faridondon,
Peut-être en avait-il l'esprit,
Biribi,
A la façon de Barbari
Mon ami.
Sommige namen het varken
Van deze goede Sint Antonius,
En zetten hem een capuchon op
Ze maakten van hem een Monnik;
Het kostte minder moeite dan la façon
La faridondaine
La faridondon

Misschien was hij ervoor geschikt,
Biribi
A la façon de Barbari
Mon ami.
6. Air : Sous un ormeau.
Sur un sopha
Une diablesse en falbala,
Aux regards fripons,
Découvrait deux jolis monts
Ronds
Op een sofa
Een duivelin in een sexy jurkje
Met guitige blikken
Onthulde twee bergen, snoezig
En rond.
7. Air : Au fond de mon caveau.
8. Air : La Pierre Fitoise.
Ronflant comme un cochon,
On voyait sur un trône
Un des Envoyés de Pluton:
Il portait pour couronne
Un vieux réchaud de fer sans fond,
Et pour sceptre un tison.
Sous ses pieds un démon
En forme de dragon,
Vomissait du canon.
Le diable s'éveille et s'étonne,
Et dit, « Garçon ».
« Courez vite, prenez le Patron,
Et faites-le moi danser en rond:
Courez vite, prenez le Patron,
Tirez-le par son cordon :
Bon. »
« Messieurs les démons, laissez-moi donc. »
« Non, tu chanteras,
Tu sauteras,
Tu danseras. »
« Messieurs les démons, laissez-moi donc. »
« Non, tu chanteras,
Tu sauteras,
Tu danseras.
Courez vite, prenez le Patron,
Tirez-le par son cordon :
Bon. »
Snurkend als een varken,
Zag je op een troon
Een van de Afgezanten van Pluto:
Hij droeg zijn kroon
Een oud ijzeren komfoor zonder bodem
En als scepter een pook.
Onder zijn voeten een demon
In de gestalte van een draak
Braakte vuur.
De duivel wordt wakker en is verbaasd
En zegt, "Garçon".
"Ren snel, pak de Meester,
En laat hem rond mij dansen:
Ren snel, pak de Meester,
Trek hem aan zijn gordel:
Goed."
“Heren demonen, laat me toch met rust.”
“Nee, je zal zingen,
Je zal springen,
Je zal dansen.”
“Heren demonen, laat me toch met rust.”
“Nee, je zal zingen,
Je zal springen,
Je zal dansen.
Ren snel, pak de Meester,
Trek hem aan zijn gordel:
Goed."
 
9. Air : Quand la mer rouge apparut.
Le saint, craignant de pécher
Dans cette aventure,
Courut vite se cacher,
Sous sa couverture.
Mais montant sur son châlit,
Il rencontra dans son lit
Joli con, con, con,
Joli cu, cu, cu,
Joli con,
Joli cu,
Joli concubine.
C'était Proserpine.
De heilige, die bang was te zondigen
In dit avontuur,
Liep snel om zich te verbergen,
Onder zijn deken.
Maar toen hij op zijn bed klom,
Ontmoette hij in zijn bed
Mooie con, con, con, [k*t, k*t, k*t,]
Mooie cu, cu, cu, [k*nt, k*nt, k*nt,]
Mooie con, [k*t]
Mooie cu, [k*nt]
Mooie concubine.
Het was Proserpina.
10. Air : Nous autres bons Villageois.
11. Air : Des folies d’Espagne.
Piqué dans ce bacanal,
D'avoir vu qu'on brisait sa cruche,
Et qu'un derrière infernal,
Avait fait caca dans sa huche;
Crainte aussi de tentation,
Notre Saint prit un goupillon,
Et flanque aux démons étonnés
De I’eau bénite par le nez.
Tel qu'un voleur, si-tôt qu'il voit main-forte,
Tel qu'un soldat à I'aspect des Prévôts:
On vit s'enfuir I'infernale cohorte,
Et s'abîmer dans ses affreux cachots.
Gepikeerd over dit bacchanaal,
Toen hij zag dat ze zijn kruik braken,
En dat een helse achterste
In zijn kist had gepoept;
Ook bang voor verzoeking
Neemt onze Sint een wijwaterkwast
En zwiept heilig water over de neus
Van de verbaasde demonen.
Net als een dief die de sterke arm van de wet ziet
Net als een soldaat bij het zien van een Provoost
Ziet men de duivelse bende vluchten,
en zich in hun smerige holen storten.
12. Air : Ah ! maman que je l’échappe belle.
13. Air : Le Démon malicieux & fin.
« Ah! mon Dieu! que je I'échappe belle! »
Dit le Saint tremblant,
Tout en sortant
De sa ruelle :
« Ah! mon Dieu! que je I'échappe belle!
Un moment plus tard
Je faisais le diable cornard. »
Le Démon, quoi qu’il passe pour fin,
Ne fut pas alors assez malin :
S'il eut pris la forme de Toinette,
Cet air charmant, sa taille & ses appas;
C'était fait, la grâce était muette,
Et Saint Antoine eût volé dans ses bras.
Ah! mijn God! Daaraan ben ik mooi ontsnapt!
Zegt de Heilige bevend
Terwijl hij tevoorschijn komt
Vanachter zijn bed:
"Ah! mijn God! Daaraan ben ik mooi ontsnapt!
Een ogenblik later
En ik had de duivel hoorndrager gemaakt."
De Demon, hoewel hij doorgaat voor listig
Was toch niet sluw genoeg:
Als hij de vorm van Toinette *) had aangenomen,
Haar betoverende maniertjes, haar taille & haar bekoorlijkheden;
Zou het gedaan zijn, de genade zou niet gehoord zijn,
En Sint Antonius zou in haar armen gevlogen zijn.
*) Marie-Antoinette ?
François Georgin La Tentation de Saint Antoine 1830
Een andere versie van de hierboven vermelde Tentation van Michel-Jean Sedaine, van François Georgi, (1801-1863, uitgegeven door de Fabrique de Pellerin, imprimeur-libraire à Epinal, ca. 1830.
Zie: Bibliothèque nationale de France.
Anoniem La Contre-révolution, pot-pourri patriotique :
parodie de la Tentation de Saint-Antoine
1791-1799
Weer een andere versie van de hierboven vermelde Tentation van Michel-Jean Sedaine. Wel dezelfde melodietjes, maar met een andere tekst.
Zie: Bibliothèque nationale de France.
Charles-François Daubigny La Tentation de Saint-Antoine 1843
En nog een versie van de hierboven vermelde Tentation van Michel-Jean Sedaine. Dezelfde tekst, met andere illustraties, gravures naar L. Trimolet.
J.A. Lamouroux La Tentation de Saint-Antoine 1896
Grande physiologie de la foire d'octobre 1869 à Bordeaux, chansonnettes comiques, excentriques, sur des airs connus, par J.A. Lamouroux.
La Tentation de Saint-Antoine
Wijsje: A la façon de Barbari mon ami.
Pour mes cinq sous je suis entré
Dans ce petit théâtre ;
A peine si j'ai pénétré
Qu'un petit homme en plâtre
Dansait par un fil de laiton, La faridondaine, la faridondon,
Puis ses jambes pliaient sous lui,
Biribi,
A la façon de Barbari
Mon ami
Voor mijn vijf cent kwam ik binnen
In dit kleine theater;
Ik was nog niet binnen
Of een kleine man in het gips
Danste aan een koperen draad
De faridondaine de faridondon,
Daarna vouwden zijn benen zich onder hem,
Biribi,
Op de wijze van Barbari,
Mijn Vriend
Après un vacarme infernal
Fait par des misérables,
Vient se livrer au bacchanal
Une troupe de diables,
Proserpine et son cher Pluton,
La faridondaine la faridondon,
Sont venus de l'enfer aussi,
Biribi,
A la façon de barbari,
Mon ami.
Na een hels kabaal
Gemaakt door schurken,
Gekomen om zich uit te leven in het bacchanaal
Een troep duivels,
Proserpina en haar lieve Pluto,
De faridondaine de faridondon,
Zijn ook uit de hel gekomen,
Biribi,
Op de wijze van barbari,
Mijn vriend.
Ils chantent tous, dansent aussi ;
Ils font des farandoles,
Quand tout à coup d'un ton précis
On distribue les rôles.
D'Antoine ils brûlent le cochon,
La faridondaine la faridondon,
Qui se sauve en grognant rrheu rrhi : (1)
Biribi,
A la façon de barbari
Mon ami

(1) Imiter le grognement de ce brave.
Ze zingen allemaal, dansen ook;
Ze doen de farandoles,
Als plotseling op een specifieke toon
Men de rollen verdeelt.
Van Antonius verbranden ze het varken,
De faridondaine de faridondon,
Dat vlucht al knorrend rrheu rrhi: (1)
Biribi,
Op de wijze van barbari,
Mijn Vriend

(1) Imiteer het knorren van deze dappere.
 
Pellerin & Cie. La Tentation de Saint-Antoine 1893
Imagerie d'Epinal. N° 376, La tentation de Saint Antoine, uitgegeven door Pellerin et Cie, [Epinal, 1893].
Deze plaat is een illustratie van zowel het lied hierboven als dat hieronder. Ook bevat het gedeeltelijk dezelfde teksten.
Met hiernaast en hierboven als extra hoofdfiguren Pluto en Proserpina.
Gabriel Pierné La Tentation de Saint-Antoine 1921
La Tentation de Saint-Antoine is gepubliceerd in Gai, gai, marions-nous : Chansons de France (1921).
Melodieën van Gabriel Pierné, prenten van George Delaw, voorwoord door Madame Edmond Rostand.
Het liedje zal wel ouder zijn dan 1921; zie bijvoorbeeld La faridondaine in de Tentation van Sedaine, en in de chansonnette van Lamouroux, hierboven.
Alle pagina’s en teksten en noten en een midi melodietje zijn te vinden in e-boek.
Het melodietje:
Le chœur:
Nous allons prendre le cochon
Du Bienheureux Antoine
Nous en ferons du saucisson
Aux dépends de ce moine
Ensemble nous le mangerons
La faridondaine la faridondon
Nous en f'ront part à nos amis Biribi
A la façon de Barbari mon ami !
Het refrein:
We zullen het varken pakken
Van de Gezegende Antonius
We zullen er worst van maken
Ten koste van de monnik
Samen eten we het op
De faridondaine de faridondon
We zullen het delen met onze vrienden Biribi
Op de wijze van Barbari mijn vriend!
St.-Antoine:
Rendez-moi mon cochon s'il vous plaît
Vous plaît-il me le rendre
Il faisait ma félicité
Par son caractère doux et tendre
Rendez-moi mon cochon s'il vous plaît
Voulez vous me le rendre !

Le chœur:
Démolissons; démolissons l'ermitage l'ermitage
Démolissons, démolissons, l'ermitage du Patron !
St. Antonius:
Geef me mijn varken terug alsjeblieft
Wees zo goed hem me terug te geven
Hij was mijn geluk
Door zijn zachte en tedere aard
Geef me mijn varken terug alsjeblieft
Willen jullie hem me eens teruggeven!

Het refrein:
Laten we slopen; laten we slopen de hermitage hermitage Laten we slopen; laten we slopen de hermitage van de Patroonheilige!
Popmuziek
Ti Paris 1958 Cochon Saint-Antoine Beethova Obas An Han 2003
“Cochon St. Antoine” is een lied van Haïti dat wordt vertolkt door Ti Paris en en de song "An Han" van Beethova Obas is daarop gebaseerd. Helaas zijn de teksten van de song mij onbekend, en is het Creools/Frans niet goed te verstaan, dus waar dit lied over gaat blijft onduidelijk.
Maar “Cochon St. Antoine” moet toch wel haast over Antonius met zijn varken gaan. Zelfs na naarstig zoeken op het Internet, echter, is mij tot dusver nog weinig bekend van een duidelijk aanwezigheid van Antonius Abt op Haïti. Er zijn wel kerken en scholen en een hospitaal St Antoine, maar dat is Antonius van Padua.
Maar in het volgende artikel kwam ik toch een Antonius tegen, die wel degelijk de Abt zou kunnen zijn, de “meester van alle dieren”.

... De officiële [katholieke] kerk litho's van de heiligen vormen de belangrijkste muur decoratie voor elke Voodoo altaar, en ongeveer vijftig procent van de mensen kennen de christelijke als wel als de Voodoo naam voor de heilige. Maar een goede helft van de bevolking ... kent deze afbeeldingen alleen als goden in het pantheon Voodoo.
St. Antonius is Legba, de god van het kruispunt, hij die de poort opent om de andere loa binnen te laten en aan wie het eerste nummer van elke Bamboche of ceremonie meestal is gericht. Hij is de meester van allen ? de meester van alle dieren, het hoofd van alle loa.

En ik kwam ook een afbeelding van Papa Legba (rechts boven) tegen die overduidelijk gebaseerd is op een bidprentje van Antonius Abt, met varken en de andere dieren van de boerderij. Nu wordt deze Papa Legba vaak afgebeeld met een hond, een staf en sleutels, en met een afschrikwekkend voorkomen, maar wellicht dat de huidige hond ooit een varken was. Hoe dan ook staat Papa Legba ver van Antonius van Padua.
En er is nog een Haïtiaanse song, van Coupé Cloué, "St Antoine", maar uit deze titel is niet af te leiden over welke Antonius het gaat.
Volksmuziek
Tijdens Antoniusvieringen worden er liedjes gezongen, in de kerk, tijdens voorstellingen en op straat. Vooral in Italië en Spanje, maar ook in de Lage Landen. Hieronder geef ik een paar voorbeelden. Voor meer Italiaanse liedjes, zie Antonius in Italië in de Volksmuziek. Voor Spanje, zie bijvoorbeeld Het Lied van de Blinde in Alcublas, en een lied over het leven van Antonius als kind in Alfondeguilla.
Casoli, Italië Le tentazioni di Sant'Antonio Abate 2014
Veel, mooie liederen.
Le tentazioni di Sant'Antonio Abate - 2014
Casoli (CH), 18 Gennaio 2014 - Rappresentazione delle Tentazioni di S. Antonio Abate a cura della Parrocchia di S. M. Maggiore, dell'Ass. 'Ciel di Cesarea' e del Circolo 'Antonio Borgonsoli' con il patrocinio del Comune di Casoli - Cinema Teatro Comunale.
Alfondeguilla, Spanje Le tentazioni di Sant'Antonio Abate 2014
In Alfondeguilla zingt men een lied waarin wordt verhaald hoe Antonius als achtjarig kind al wonderen kon verrichten, in dit geval hoe hij een wonderbaarlijke controle had over vogels. Met behulp van Google en Wikipedia heb ik de tekst vertaald, maar heb drie vogelnamen niet kunnen vinden.
Divino sol que iluminas
Al mundo con resplandor
Con vuestra gracia divina
Dadme eficacia Señor
Para que mi lengua
Refiera el milagro
Que obró San Antonio
A la edad de ocho años.
De goddelijke zon verlicht
De wereld met grote pracht
Door uw goddelijke genade
Maak het mij mogelijk, Heer,
Om met mijn taal
Het wonder weer te geven
Dat Sint Antonius verrichtte
Op de leeftijd van acht jaar.
Desde niño fue criado
Con mucho temor de Dios
De sus padres estimado
Y del mundo admiración
Fue caritativo
Y perseguidor
De todo enemigo
Con mucho rigor.
Van jongs af aan werd hij opgevoed
Met grote vrees voor God
Door zijn ouders geacht
En door de wereld bewondert
Was hij barmhartig
en de vervolger
Van alle vijanden
Met veel discipline.
Su padre era un caballero
Cristiano, honrado y prudente
Que mantenía su casa con el sudor de su frente
Y tenía un huerto
En donde cogía
Cosechas y frutos
Que el tiempo traía.
Zijn vader was een Heer (ridder)
Een Christen, eerlijk en verstandig
Die zijn huis onderhield in het zweet zijns aanschijns
En hij had een boomgaard
Waar hij
planten en fruit teelde
Van het seizoen.
Por la mañana un domingo
Como siempre acostumbraba
Se marchó su padre a misa
Cosa que nunca olvidaba
Y le dijo Antonio
Ven acá, hijo amado
Escucha que tengo
Que hacerte un recado.
Op een zondagmorgen
Zoals hij altijd gewoon was
Ging zijn vader naar de kerk
Iets wat hij nooit vergat
En hij zei tegen Antonius
Kom, geliefde zoon
Luister naar een opdracht
Die ik je geef.
Mientras que yo estoy en misa
Gran cuidado has de tener
Mira que los pajaritos
Todo lo echan a perder
Entran en el huerto
Pisan el sembrado
Por eso te encargo
Que tengas cuidado
Terwijl ik in de kerk ben
Moet je ergens goed voor zorgen
Kijk eens hoe de vogels
Alles bederven
Zij gaan de tuin in
En eten [?] alle zaden op
Daarom draag ik je op
Ervoor te gaan zorgen.
Para que yo mejor pueda cumplir con mi obligación
Voy a encerraros a todos
Dentro de esta habitación
Y a los pajaritos
Entrar les mandaba
Y ellos muy humildes
En el cuarto entraban.
Zodat ik het beste kan voldoen aan mijn verplichting
Zie dat je ze allemaal opsluit
In deze kamer
En stuur de vogels
Naar binnen
En laat ze gedwee
De kamer binnengaan.
Por aquellas cercanías
Ningún pájaro quedó
Porque todos acudieron
Donde Antonio les mandó
Lleno de alegría
San Antonio estaba
Y los pajaritos alegres cantaban.
In deze buurt
Was er geen vogel meer
Omdat alle gingen
Waarheen Antonius hen gebood
Vol van vreugde
Was Sint Antonius
En de vogels zongen vrolijk.
Al ver venir a su Padre
Luego les mandó callar
Llegó su padre a la puerta
Y comenzó a preguntar
Ven acá hijo amado
Ven acá Antoñito
Has cuidado bien de los pajaritos.
Toen hij zijn vader zag komen
Gebood hij hen vervolgens om stil te zijn
Zijn vader kwam aan de deur
En begon te vragen
Kom geliefde zoon
Kom kleine Antonito
Heb je goed voor de vogels gezorgd.
Antonio les respondió
Padre no tenga cuidado
Que para que no hagan mal
Todos los tengo encerrados
Su padre que vio
Milagro tan grande
Al señor obispo trató de avisarle.
Antonius antwoordde hem
Vader heb geen zorg
Opdat het niet verkeerd zou gaan
Heb ik ze allemaal opgesloten
Zijn vader die
Zo’n groot mirakel zag
Bracht de Heer Bisschop op de hoogte.
Acudió el Señor Obispo
Con grande acompañamiento
Todos quedaron confusos
Al ver tan grande portento
Abrieron ventanas y puertas en par
Por ver si las aves
Se quieren marchar.
De Heer Bisschop kwam
Met groot gezelschap
Iedereen was verbijsterd
Bij het zien van zo’n groot wonder
Ze openden ramen en deuren
Om te zien of de vogels
Eruit wilden gaan.
Antonio les dijo entonces
Señores nadie se agravie
Los pajaritos no salen
Hasta que yo no lo mande
Se puso a la puerta
Y les dijo a pajaritos
Ya podéis salir.
Antonius zei toen tegen hen
Heren, wees niet beledigt
De vogels gaan niet
Zolang ik ze geen bevel geef
Hij stond bij de deur
En hij zei tot de vogels
Jullie kunnen nu vertrekken.
Salgan águilas con orden
Cigüeñas, grullas y urracas
Avestruces y mochuelos
Murciélagos y avutardas
Salgan gavilanes
Tórtolas, perdices
Tordos, gorriones
También codornices.
Ga adelaars, met orde [?]
Ooievaars, kranen en eksters
Struisvogels en uilen
Vleermuizen en trappen
Ga haviken
Duiven, patrijzen
Lijsters, mussen
Ook kwartels.
Salga el milano andarío
Engaña pastor y azores
Gafarrones, grajas, mirlos
Canarios y ruiseñores
Salgan verderoles
Y las golondrinas
Cucos y calandrias
También candelinas.
Ga, wouw vertrek
Nachtzwaluw en havik
Gafarrones, roeken, merels
Kanaries en nachtegalen
Ga, verderoles
En zwaluwen
Koekoeken en leeuweriken
Ook candelinas.
Después que salieron todos
Ellos juntitos se ponen
Escuchando a San Antonio
Para ver lo que dispone
Antonio les dice
No entréis en sembrados
Marcharos por montes
Por ríos y prados.
Terwijl ze allemaal vertrokken
Gingen zij dicht bij elkaar
Luisteren naar Sint Antonius
Om te zien wat
Antonius ze vertelde
Eet niet van de zaden
Ga weg over bergen
Door rivieren en weiden.
Al punto de alzar el vuelo
Cantan con dulce alegría
Despidiéndose de Antonio
Y toda su compañía
El Señor Obispo
Que vio tal milagro
Por diversas partes
Mandó publicarlo.
Op het punt van op te vliegen
Zongen ze met zoete vreugde
Namen afscheid van Antonius
En heel zijn gezelschap
De Heer Bisschop
Die zo'n groot wonder zag
Beval dit in verschillende plaatsen
Bekend te maken.
Árbol de grandiosidades
Fuente de la caridad
Depósito de bondades
Padre de inmensa bondad
Antonio glorioso
Por tu intercesión
Merezcámonos todos
La eterna mansión.
Boom van grootsheid
Bron van liefdadigheid
Kluis van goede gaven
Vader van immense goedheid
Glorieuze Antonius
Door uw voorspraak
Verdienen wij allen
Het Huis van eeuwigheid.
Houtem, Vlaanderen Sa, laat ons vrolijk wezen 2013
Tijdens de Antoniusviering in Houtem, aan het einde van de mis, wordt een Antoniuslied gezongen. Het was de eerste keer dat dit hier in Houtem gebeurde (2013). Ik was de tekst al eens eerder tegengekomen, maar een opvoering ervan had ik nog niet eerder meegemaakt. Sa, laat ons vrolijk wezen,
op Sint-Antonius feest - feest - feest;
op Sint-Antonius feest.
Sint-Antonius en de duivel waren gemeen,
en ze dansten om het zeerst - zeerst - zeerst;
en ze dansten om ter zeerst.

Een van Lucifers posturen
die wilde vrolijk zijn - zijn - zijn;
die wilde vrolijk zijn.
Hij had een ijzeren braadpan op zijn hoofd
en een vaatje met brandewijn - wijn - wijn;
en een vaatje met brandewijn.

Hij zei tegen Sint-Antoneke:
"'t Is een glaasje tegen de vaak - vaak - vaak;
't is een glaasje tegen de vaak."
Sint-Antonius zei: "'k en mag geen brandewijn."
En hij goot het tegen zijn kaak - kaak - kaak;
en hij goot het tegen zijn kaak.

Dat was om hem te kwellen,
het ontnemen van de drank - drank - drank;
het ontnemen van de drank.
Sint-Antonius greep de duivel bij de steert
en hij schreeuwde wel zes uren lang - lang - lang;
en hij schreeuwde wel zes uren lang.

Terheijden, Noord-Brabant Kloveniersgilde St. Antonius-abt, gildemuziek  
Het kloveniersgilde St. Antonius Abt in Terheijden heeft een eigen Antonius-mars en een (kort) Antonius-lied.
De tekst van het lied:
Antonius zal leven, Antonius zal leven, Antonius zal leven naar het volgend jubilee.
Mars
Lied
Overige / weinig info
Van sommige componisten, of muziek over Antonius, is te weinig bekend, dus die heb ik in deze rubriek ondergebracht.
1462 Alleluia alleluia Felix corpus et felix anima. Missa S. Anthonii abbatis. Versetto a due voci.
---- Het officie van Antonius Eremita: De tekst van Antifonarium Leeuwarden 6168 met antifonen en responsoria voor het feest van Heilige Antonius abt.
---- Athonite Fathers of St. Anthony's Monastery. Vigil of Saint Anthony. Greek-Orthodox; Byzantine.
1936 Jacques Chailley; Tentation de Saint Antoine (La): choir.
1947 Gardner Read; Tentation de Saint Antoine (La): orchestra;  Op. 56
1948 Eugène Bozza; Oratorio, Tentation de Saint Antoine.
1953 Sem Dresden; Saint Antoine, oratorium; the oratorio is based on Gustave Flaubert's St Antoine (written for the 1953 international congress of church music in Augsburg).
1958 Gérard Bertouille; Les tentations de St. Antoine; Mezzo-Soprano, Baritone and orchestra, 00:45:00.
1972 Peter Klatzow; Tentation de Saint-Antoine (La): cello-orchestre.
1984 Wolfgang Schulz; Die Versuchungen des Heiligen Antonius, Fantasie für zwei Klaviere nach dem Roman von Flaubert.
1987 Richard Barrett. Temptation was commissioned by Metanoia with funds from the Welsh Arts Council. It was first performed by Metanoia on 8 February 1987 at St. John's Smith Square, London. The title and to some extent the form of the work relate to Flaubert's dramatic prose-poem 'La Tentation de Saint-Antoine'
1989 Ruth Schonthal; The Temptation of St. Anthony. Fantasy suite for organ. Based on the painting by Hieronymus Bosch The Temptation of St. Anthony. Effective dramatic concert piece with a spiritual quality and medieval influences.
1993 Leo Eylar; The Temptation of St. Anthony, for horn and orchestra.
2000 Mike Watt; Inspired by the other-worldly paintings of Hieronymus Bosch, the album "Hyphenated-Man", an opera of sorts, features 30 songs that reflect 30 characters from six Bosch works, including "The Garden of Earthly Delights" and "The Temptation of St. Anthony."
2001 Astor Piazzolla; Mi Tentación, música brasileña interpretado como un tango por la orquesta de Astor Piazzolla sus autores brasileños Morenáz y el otro no lo mencionó. Recomiendo escucharla es maravillosa musica interpretada por Astor Piazzolla estaba en los últimos 5 minutos de este video pero lo quitaron sólo dejaron lo interpretado por Dolina una pequeña parte como referencia. Búsquenlo en youtube que está.
2001 Mauro Lanza; Burger Time ou Les tentations de St. Antoine, pour tuba et électronique temps réel. Burger Time ou les tentations de Saint Antoine est une œuvre mixte. La partie électronique comprend un ensemble de séquences que l’instrumentiste déclenche à l’aide d’une commande à main. Ces séquences reprennent un nombre réduit de motifs qui évoluent d’une occurrence à l’autre. La plupart ont été composées sur ordinateur, les autres sont des transcriptions de thèmes de jeux vidéos, dont celui de Burger Time qu’un motif de deux notes vient suggérer à la fin de l’œuvre. Face à ces singulières incarnations sonores, le tuba dispose d’un certain nombre de postures de réponse ou d’anticipation. On ne sait finalement s’il joue à être Peter Pepper ou s’il est vraiment Saint-Antoine.
2004 Zinkl; The Temptations of Saint Anthony, Keyboardmusik.
Lässt das Album-Cover mystische, sakrale Musik vermuten, wird man doch sehr überrascht, wenn man hektisch verspielte Keyboardmusik hört, die fast ausschließlich mit Standard-Presets instrumentiert ist. Aber die Musik Zinkls hat durchaus ihren Reiz, denn die mit bis zu 21 Minuten sehr langen, abwechslungsreichen Stücke stecken voller kleiner Raffinessen, die es zu entdecken gilt. Dem epischen Charakter der Stücke merkt man deutlich die Einflüsse des Prog- und Artrock der siebziger Jahre an.
2012 Rihm; Rihm’s cello concerto, Versuchung (which Pintscher conducted with the BBC Scottish Symphony Orchestra), is a reflection on Max Beckmann’s expressionist triptych, The Temptation of St Anthony.
2014 James Syler; The Richland College Chamber Singers joined the Texas A&M University-Commerce Chorale and Wind Ensemble and choral ensembles from Tarrant County College, Kilgore College and Northeast Texas Community College to present the world premiere of “The Temptation of St. Anthony” by composer James Syler as part of the “Music at the Meyerson” series

Heeft u informatie over Antonius Abt, of vragen, neem dan contact op met mij: Dolf Hartsuiker