Vita Antonii Abba's Iconografie Vuur Antonianen Kunsten Cultus Folklore Plant Dier Literatuur Paulus Hilarion Maria Simeon Adolphus
Nederlands Frans Italiaans Spaans Portugees Koptisch Duits Orthodox Engels Amerikaans Aziatisch
San Anton en España C-G
Plaatsen A-Al Am-B C-G H-K L-N O-R S T-Z Mallorca Ibiza Beelden A-C D-L M-R S T-Z Musea A-H I-Z Kaart
Canals. Cerdà. Cinctorres. Forcall. Guadix.
Canals València (65 P28)
Antonius is op zeer veel plaatsen in Canals aanwezig. Hieronder zien we een beeld (uit 1873) in een nis en een aantal afbeeldingen — vooral tegeltableaux — aan de muren.
Afbeeldingen aan de muren
(Hierboven) Antonius voor zijn hermitage in Egypte (zie de pyramides), maar wel met zijn varkentje, met hangoren, achter hem. Een paar ongebruikelijke attributen zoals waterkan en schedel op de voorgrond.
(Rechts) Deze Antonius lijkt enigszins op die op het vaandel aan het balkon, hieronder, en hoewel het niet zo goed te zien is, vermoed ik dat de T op zijn borst ook een ankh is.
Versieringen voor de vieringen van Antonius
Antonius op de folder en het vaandel (evenals op het glas-in-lood raam in de kerk) is afgebeeld met ankhs in plaats van T’s.
Dat is zeer zeldzaam. Ik heb dat tot dusver alleen nog maar gezien op een processiebeeld in Torvizcon. Deze ankhs ondersteunen mijn theorie dat de T van Antonius eigenlijk uit Egypte afkomstig is, en niet de Griekse of Hebreeuwse Tau is, zoals meestal beweerd wordt.
Verder zien we hierop nog een palmboom (uit Egypte neem ik aan), zijn hermitage, een ezel achter hem en een zwart varkentje naast hem. Opvallend is verder nog de kleur lichtblauw, die we ook op het processiebeeld (hieronder) zien.
 
De T’s zijn wel duidelijk gelieerd aan druiven en tarwe.
Iglesia de San Antonio Abad
De toegang tot de kerk. Er staan gestileerde T's op het toegangshek en op de twee lantaarns ter weerszijde. De nis van Antonius is ter gelegenheid van de vieringen versierd met sinaasappels. Het is zeer vertederend dat zijn varkentje een eigen krans van sinaasappels heeft.
(Sinaasappels worden verder nog gebruikt om de top van de vuurstapel te versieren, zie hieronder)
Het beeld van Antonius op het hoofdaltaar. Een zeer grote T op het epitrachiel [niet de geheel correcte term voor dit kledingstuk, maar het komt er het dichtst in de buurt], dat ooit lichtblauw is geweest, op de borst. In zijn rechterhand heeft hij een bisschopsstaf. Het object in zijn linkerhand is niet goed te onderscheiden; het zou een boek kunnen zijn. Zijn varkentje staat dicht tegen zijn rechterbeen aan.
Dit beeld van Antonius (rechtsboven) wordt (of werd?) tijdens processies meegedragen. Ook hier is het epitrachiel lichtblauw; en geborduurd met bloemmotieven. Het beeld heeft duidelijk model gestaan voor de afbeelding op het processievaandel (hieronder rechts), waar goed te zien is dat er op de kromstaf een T staat, die toch weer veel op een ankh lijkt.
Op het processievaandel is op de achtergrond links een brandend vreugdevuur te onderscheiden.
En een zeer klein varkentje piept rechts van onder zijn mantel tevoorschijn.
Op het glas-in-lood raam zien we een jeugdige Antonius en een T in de vorm van een ankh. Achter Antonius links zien we zijn varkentje, hoewel hij voor zijn Egyptische grot lijkt te zijn afgebeeld. Ook hier is zijn epitrachiel lichtblauw.
(Boven) Een wapen met T, afgebeeld boven het altaar.
(Links) Een T (ook weer een ankh) op een processievaandel, staande op een soort wolken, versierd met (kunst)bloesem van sinaasappel (zie ook Cerdà, hier beneden).

(Rechts) Een geborduurde T op een kledingstuk voor gebruik tijdens religieuze vieringen.
De sinaasappels rond de nis van Antonius en om de hals van het varkentje zijn geblakerd door de hitte van het vuur na de vieringen.
Nog meer T's in en om de kerk. Het ronde bovenstuk van de ankh lijkt hier (links) onder de T te zijn terecht gekomen. Bij het toegangshek is dat ook het geval.
De vieringen voor Antonius
Er is werkelijk een overvloed aan feestelijke activiteiten rond de dag van Antonius. Een volledig programma hiervan is te vinden op deze site. Hieronder geef ik een deel van de festiviteiten weer, meest in plaatjes, waarvan ik hoop dat ik die in de juiste volgorde plaats.
De constructie van het vreugdevuur, de foguera, of hoguera
Het hier afgebeelde vreugdevuur vond plaats op 16 januari 2011, maar de voorbereidingen begonnen al weken eerder, op de avond van 8 december, de dag van de Onbevlekte Ontvangenis, die hier bekend staat als de "Nacht van de eerste stam", "Nit de la Primera Soca“, wat refereert aan de eerste boomstam waarmee de vuurstapel opgebouwd wordt. Op 1 januari vondt de “plantá del primer pí” plaats, de constructie van de eerste verdieping.
De brandstapel is met ongeveer 20 meter de grootste in de wereld; er wordt meer dan 500 ton hout in verwerkt, stammen en groen van pijnbomen. De sinaasappels in de top van de conische foguera zijn hier goed zichtbaar. Het is ook duidelijk hoe smal het kerkplein eigenlijk is, dus ook hoe gevaarlijk zo'n groot vuur kan zijn. Buiten beeld staat de brandweer dan ook paraat.
Op 16 januari, optochten met praalwagens
Op 16 januari, de Hoogmis en het ontsteken van het vreugdevuur, de foguera, of hoguera
Voor het aansteken van de brandstapel is er in de kerk een Hoogmis, met een plechtigheid, die Plechtige Vespers wordt genoemd. Hoogwaardigheidbekleders zijn er, evenals kinderen in klederdracht.
Op de sjerp van deze jongedame is een T te zien. Achter de feestelijk geklede kinderen staat Antonius in zijn nis.
Na de steekt de priester kaarsen aan met het vuur van de "Lamp van Sint Antonius”, waarin het heilige vuur gedurende het gehele jaar in stand wordt gehouden, en geeft het aan de “Festeros", degenen die verantwoordelijk zijn voor het organiseren van de festiviteiten. Tezamen met de civiele autoriteiten gaan deze in processie naar de brandstapel om deze aan te steken. Dit gaat gepaard met luid klokgelui.
En Antonius wordt aangeroepen met "Vítol i vítol al Nostre Patró del Poble“.
Vlak voor het aansteken van de brandstapel worden er aan de basis witte papieren op gegooid en gelegd, waarmee de mensen uit het publiek het vuur helpen starten.
Het lijkt wel alsof de hitte van het vuur de T's op het hek voor de kerk doet gloeien.
Het filmpje hieronder links laat goed zien wat een enorme professionele constructie dit vreugdevuur is.
Op 17 januari, mis, vlees roosteren, optocht
De dag na het het grote vuur is de as is nog heet genoeg om er worstjes en vlees op te roosteren.
Op 18 januari, mis, zegening van de dieren, optocht, dans en uitdelen van snoep en speelgoed, de parells
Gewijd brood wordt uitgedeeld bij de dierzegening.
De parells is een grote optocht met een fanfare, waaraan vooral door jongeren wordt deelgenomen, met een soort dans, en met uitroepen van ‘vitol, vitol, al nostre patro del poble’, het aanroepen van Antonius als patroonheilige van het volk.
Een ander onderdeel van deze parells is het uitdelen van speelgoed. In 2009 werden tussen 11 en 21 uur 120.000 stuks speelgoed uitgedeeld! Er lijkt ook een soort westrijd gaande te zijn tussen de twee 'uitdelers' te paard, de sterren van de parade die bekend staan onder de namen Bandera en Curios. De optocht wordt afgerond met het uitvoeren van 'Les Voltes', wanneer Bandera en Curios drie maal om beurten om een feestelijke trailer gaan en hun hoeden in de lucht gooien en wie deze vangt uitnodigen voor een maaltijd met zijn of haar vrienden van stoofschotels, waarmee een einde komt aan de festiviteiten van Sant Antonio.
Het is een hele eer om Bandera of Curios te zijn en er wordt soms een loterij gehouden tussen alle feestelijkheden door om te beslissen wie een van deze personages zal mogen worden.
Het fraai versierde paard. Cuiros of Bandera (?) wordt bijgestaan door portadors.
Komt hier toch de zak van Sinterklaas vandaan?
Op het vaandel staat Antonius afgebeeld, evenals op de rug van de portadors.
Op de filmpjes hieronder is goed te zien hoe het uitdelen van het speelgoed gaat. Zoals gezegd, het doet me een beetje aan Sinterklaas denken.
Op de zondag na 17 januari, reuzenpaella en zegening van paarden
Muchas de estas fotos fueron enviadas a mí por Francesc Tormo. Para ello le doy las gracias.
La mayoría de películas de acción fueron tomadas por Ximo Pérez.
Cerdà València (65 P28)
Op een paar kilometer afstand van Canals ligt het kleine plaatsje Cerdà. Ook daar wordt de dag van Antonius gevierd met een foguera, maar wel op een veel kleinere schaal.
Beeltenissen en symbolen van Antonius zijn er ruim voorhanden: de T en de klok in het stadswapen (linksboven); een tegeltableau aan een muur met T erboven (rechts).
In en om de Antonius-kerk: een T met daarop een bolletje, ongetwijfeld van de ankh afgeleid, op hemelse wolkjes (rechtsboven); Antonius in een nis buiten aan de kerk, en twee beelden in de kerk (hieronder).
Las fotos fueron enviadas a mí por Francesc Tormo. Para ello le doy las gracias.
Cinctorres (41 K29)
Behalve de "foguera" (a.k.a. hoguera of fogueron) is er nog een ander type Antoniusvuur in Spanje, dat "barraca" wordt genoemd, en welke een soort "hut" van brandhout is.
Het oprichten van de centrale boomstam wordt wel "plantà del mayo" genoemd, en lijkt zeker op het planten van de Meiboom, zoals dat in onze streken gebruikelijk was (of is?). In ieder geval ligt de symboliek van de 'levensboom' hier wel voor de hand.
Constructie van de "barraca" — de “vuurhut” — in Cinctorres.
Forcall O
In Forcall wordt een optocht, de "Santantoná", gehouden op de avond van het vuur. Demonen die hier "botargues" (dwazen of narren) worden genoemd, voeren de heilige Antonius en Paulus (van Thebe, de kluizenaar collega van Antonius in de boetedoening) aan een koord door alle straten van de stad. Ook hier wordt een soort "verzoeking" nagespeelt, door een man verkleed als vrouw, met een jasje en rok van rode stralen, het gezicht opgemaakt met bloem en water en in de hand een pijnboomtak. Al deze personages doorkruisen de belangrijkste straten van de stad, terwijl de narren de gevangengenomen heiligen met hun stokken afranselen. De optocht eindigt bij de Plaza Mayor, waar men eerder een enorme vuurhut heeft gebouwd, die bestaat uit stammen van de pijnboom als skelet, die met takken van de jeneverbes en de eik zijn opgevuld.
Deze vuurhut stelt de grot voor waarin de heilige zijn boetedoeningen deed. Zodra ze daar zijn aangekomen, komen de “cremallers" (brandstichters) om de "vuurhut" aan te steken, met Sint Antonius erin, terwijl de "botargues" eromheen lopen en dansen.
Dan plotseling, door de aanraking van een “dulzaina” (de schalmei, een blaasinstrument), worden de demonen overwonnen en Antonius verlaat als overwinnaar de hut — en de beproeving.
Tenslotte is er het ritueel van het publiek, dat door de brandende vuurhut rent, terwijl men binnen in de hut traditionele liederen zingt voor Antonius. Zeer gevaarlijk allemaal!
Guadix (84 U20) Granada
Antonius in processie met een enorm brood aan de arm.

contact: Adolfo Hartsuiker